Tag Archives: زنان

کار‌هایی که زنان قوی انجام می‌دهند




زنان قوی نسبت به نیازها و خواسته هایشان با اعتماد به نفس و خوش بین هستند. درست است که خیلی ها آن ها را افرادی سخت گیر و رئیس مسلک می شناسند اما واقعیت این است که آن ها زنانی احساساتی هستند. ویژگی های زنان قوی را در این مقاله بیشتر بشناسید و از آن ها بهره بگیرید.


۴ توصیه مهم به زنان کارآفرین


مجله پنجره خلاقیت – ترجمه شادی حسن پور: اکنون زمان آن فرا رسیده است که وارد دنیای کارآفرینی شوید. پس تصمیم تان را گرفته اید و می خواهید کسب و کاری را برای خود آغاز کنید؟ تبریک می گویم! کمتر چیزی وجود دارد که بتواند به اندازه کارآفرینی و در نتیجه آن کسب اهداف شخصی و کمک به دیگران، لذت بخش و قدرت بخش باشد.

۴ نکته مهم برای زنانی که می‌خواهند کسب و کارشان را شروع کنند

هیچ زمانی برای کارآفرینی بهتر از حال حاضر نیست. در آمریکای شمالی هر ماه حدود ۵۵۰ هزار کارآفرین جدید مشغول به کار مورد علاقه شان می شوند.

حالا بیایید نگاهی به وضعیت زنان کارآفرین بیندازیم: بر اساس آمار و ارقام، این طور تخمین زده شده که تعداد زنان کارآفرین آمریکای شمالی از عدد ۹٫۴ میلیون نفر گذشته است که این رقم به معنای ۳۰ درصد کل کسب و کارهای این نقطه از عالم است. درآمدی که از این کسب و کارها ناشی شده است، حدود ۱٫۵ تریلیارد دلار است که نشان دهنده این مسئله است که زنان نیز به خوبی در اقتصاد کشور نقش دارند.

چه از وضعیت بد و چرخه باطل کارهای شرکتی خسته شده باشید و چه خدمات و محصولات فوق العاده ای برای ارئه داشته باشید، هیچ دلیلی ندارد که خود را به داشتن شغلی خسته کننده و آینده ای نامطمئن راضی کنید.

همیشه نخستین قدم، سخت ترین گامی است که باید بردارید زیرا دستورالعمل کامل شروع کسب و کار چیزی نیست که بتوانید با مطالعه کتاب، مراجعه به مشاور یا نوشتن برنامه کسب و کاری دقیق به آن دست پیدا کنید. (اگرچه همه این کارها واقعا ارزشمند هستند. به همین خاطر به شما توصیه می کنم که انجام شان دهید.) اگرچه بیشترین چیزی که می آموزید، در حین کار خواهد بود اما می خواهم چندین نکته را با شما در میان بگذارم تا بتوانید تا حدی خود را آماده این کار کنید.

۱٫ علاقه تان را دنبال کنید

می گویند اگر کاری را که دوست دارید انجام دهید، دیگر نمی توان اسم «کار کردن» را روی آن گذاشت. بسیار ضروری است که کسب و کارتان آن چیزی باشد که به آن علاقه مندید چرا که باید وقت زیادی را به انجام آن کار اختصاص دهید. کارآفرینی مانند انتخاب یک شغل یا اضافه کاری نیست، بلکه چیزی است که باید تمام زندگی تان را وقف آن کنید؛ به همین خاطر بسیار مهم است که واقعا به آن کار علاقه داشته باشید. علاوه بر این، وقتی که نسبت به چیزی مشتاق باشید، اشتیاق شما به شکلی مسری به همه سرایت می کند و بدین شکل می توانید در تمام حیطه ها مثل بازاریابی، فروش، مذاکرات و جذب سرمایه با موفقیت عمل کنید.

۴ نکته مهم برای زنانی که می‌خواهند کسب و کارشان را شروع کنند

۲٫ با برندتان یکی شوید

برندتان همه چیز را در مورد شما و شرکت تان به همه می گوید، به همین خاطر باید آن را به شکل مشخصی تعریف و سپس در مورد همه چیز اعمالش کنید. برند شما نه تنها نیازمند لوگو، پیام، فونت و رنگ بندی خاصی است بلکه باید شعار، ارزش ها، کیفیت و رویکردتان در زمینه خدمات مشتریان را نیز در آن بگنجانید. تداوم برند باعث ایجاد اعتماد در مشتریان می شود، اعتباری برای تان به ارمغان خواهد آورد و شما را نسبت به رقبا متمایز خواهد کرد. به عنوان مثال برند من حول محور آموزش کارآفرینی به بانوان متمرکز شده است و من تمام فعالیت هایم را بر اساس همین موضوع تنظیم می کنم.

۳٫ بر ترس تان غلبه کنید

متوجه قضیه هستم. ایجاد تغییر بزرگی در زندگی و شیوه کسب درآمد، کار ترسناک و پر خطری است. اگر موفق نشوم چه؟ باید مشخص کنید که از چه چیز می ترسید. آیا از شنیدن پاسخ منفی هراس دارید؟ خب این اتفاق بارها و بارها رخ خواهد داد. بعد از هر بار شنیدن پاسخ منفی باید دوباره تلاش کنید. آیا از شکست می ترسید؟ خب ممکن است در طول مسیر کارآفرینی با چند شکست کوچک و بزرگ روبرو شوید. خود را به بهترین شکل ممکن برای این اتفاق آماده کنید و تمرکزتان را روی بازگشت قوی تر بگذارید. گاهی در ابتدای مسیر، بدترین احتمالات ممکن را پیش بینی می کنیم، اما کمی بعد متوجه می شویم که آن احتمالات فاجعه آمیز به ندرت رخ می دهند.

۴٫ سیستم پشتیبان تدارک ببینید

حتی اگر به عنوان یک کارآفرین تنها می خواهید کارتان را شروع کنید، باز هم باید عده ای را برای پشتیبانی از خود داشته باشید. به یک حسابدار، مشاور مالی، وکیل یا یک ایده پرداز رجوع کنید. از خانواده و دوستان تان بخواهید که از شما حمایت کنند. از افراد موفقی که می شناسید، سراغ مشاوران خوب را بگیرید و در نهایت به انجمن های کارآفرینی شهرتان رجوع کنید و اطلاعات و دانش بیشتری را در این زمینه به دست آورید.


راهکارهای ساده برای افزایش اعتماد به نفس زنان!


وبسایت یوکن: افرادی که اعتماد به نفس بالا دارند، لذت بیشتری از زندگی می برند. آنها از زندگی خود رضایت دارند و ناخودآگاه اطرافیان شان را هم تحت تاثیر قرار می دهند. اگر می خواهید اعتماد به نفس خود را تقویت کنید، باید عاداتی به مجموعه رفتارهای خود اضافه کنید. پس باید برای افزایش اعتماد به نفس، عادت های جدید را در خود پرورش دهیم. یکی از این عادات تغییر در استفاده از زبان بدن است. با یوکن همراه باشید.

برای افزایش اعتماد به نفس از زبان بدن خود استفاده کنید. سعی کنید در هر شرایطی راحت باشید. همیشه بایستید و با اطرافیان تماس چشمی برقرار کنید. اگر فکر می کنید در رفتارها یا تصمیم گیری های خود اعتماد به نفس کافی ندارید، در تغییر سبک زندگی تان بکوشید. باید از همین حالا شروع به تغییر در سبک زندگی تان کنید. شما می توانید با افزایش قدرت ریسک پذیری، اعتماد به نفس خود را بالا ببرید.

 راهکارهایی ساده و موثر برای افزایش اعتماد به نفس زنان!

 

زبان بدن را بشناسید

صاف بایستید

اگر می خواهید فردی با اعتماد به نفس به نظر برسید، همیشه صاف و محکم بایستید و شانه هایتان را به حالت افتاده نگیرید. هیچ وقت خمیده و بی انرژی راه نروید. سرتان را بالا بگیرید. در هنگام راه رفتن، پاهایتان را به هم نزدیک کنید و گام های محکم و منظم بردارید.

ارتباط چشمی برقرار کنید

افراد با اعتماد به نفس، در هنگام صحبت با دیگران شور و هیجان بیشتری از خود نشان می دهند. اگر می خواهید فردی با اعتماد به نفس به نظر برسید، در هنگام صحبت با اطرافیان ارتباط چشمی خود را با آنها حفظ کنید. وقتی با کسی حرف می زنید، در چشم های او نگاه کنید. افراد دارای اعتماد به نفس، وقتی با دیگران حرف می زنند یا زمانی که خودشان گوینده هستند، ارتباط چشمی شان را حفظ می کنند. در هنگام مکالمه با دیگران، با گوشی موبایل خود بازی نکنید. تمام حواستان را جمع طرف مقابل کنید.

از دستان تان کمک بگیرید

وقتی در هنگام صحبت کردن از دستان خود استفاده می کنید، احساس شور و هیجان بیشتری به طور ناخودآگاه به طرف مقابل منتقل می شود. البته در انجام این کار افراط نکنید، زیرا زیاده روی در استفاده از حرکات بدن مانند دستها می تواند روی اعصاب دیگران باشد. روانشناسان می گویند وقتی با کسی حرف می زنید، حرکات دست ها به گونه ای که کف دست قابل رویت باشد، اعتماد آنها را بیشتر جلب می کند. پس دستان خود را در هنگام صحبت کردن پنهان نکنید. البته دست به سینه ایستادن هم در هنگام مکالمات چندان جالب نیست.

 

 راهکارهایی ساده و موثر برای افزایش اعتماد به نفس زنان!

نگرش خود را تغییر دهید

عیوب و نواقص خود را بپذیرید

شاید کمی عجیب باشد، اما کسانی که بهتر از دیگران عیوب و نقایص خود را می پذیرند، با اعتماد به نفس بیشتری به نظر می رسند. هر کسی عیوبی دارد، پس چرا می خواهیم مشکلات و نواقص خود را پنهان کنیم؟ باید سعی کنیم آنها را بپذیریم و به دنبال رفع شان باشیم. اگر خود را همان طور که هستیم، بپذیریم نیاز به پنهان کاری کمتر خواهد شد.

مسئولیت کارهایتان را به عهده بگیرید

افرادی که اعتماد به نفس پایین دارند، برای اشتباهات خود بهانه تراشی می کنند و در تلاش اند روی آنها سرپوش بگذارند. باید قبول کنید همه مرتکب اشتباه می شوند. مساله این است مسئولیت کارهایی که انجام داده ایم را قبول کنیم، چه کارهای درست و چه اشتباه؛ با این رفتار برای دیگران فردی با اعتماد به نفس بیشتر جلوه خواهید کرد. یادتان باشد شما کسی هستید که می توانید اتفاقات زندگی تان را بسازید. می توانید از این قدرت برای پیشبرد زندگی خود به سمت بهتر یا بدتر شدن استفاده کنید. وقتی اشتباه خود را بپذیرید، دیگر آن را تکرار نخواهید کرد. همین مساله ساده سبب موفقیت و کامیابی در زندگی تان می شود.

تشویش و نگرانی را برای خود تعریف کنید

در بیشتر مواقع اضطراب و نگرانی ما به این دلیل است که افق روشنی از آنچه اتفاق خواهد افتاد، نداریم؛ مثلا ممکن است از سخنرانی کردن بترسیم و با افکار مضطرب و پریشان، ترس خود را از این کار بیشتر کنیم. در این شرایط باید از خود بپرسید “چرا نگران هستم؟” یا “نگرانی من به چه دلیل است؟”. با اطلاع از نگرانی خود و تعریف کردن دلایل اصلی، متوجه می شوید در نهایت چه اتفاقی می افتد؟ شاید به این نتیجه برسید که در بیشتر مواقع هیچ دلیلی برای نگرانی وجود ندارد؛ مثلا به خود بگویید اگر به مهمانی بروم و هیچ کس را نشناسم چه اتفاقی می افتد؟ باید برای نگرانی خود، دلیل منطقی بیاورید. برای پاسخ به نگرانی خود بپرسید: “در این شرایط چه اتفاقی می افتد؟”. با این کار به بالا رفتن اعتماد به نفس خود کمک خواهید کرد.

در هنگام صحبت کردن از برخی کلمات اجتناب کنید

طرز حرف زدن تاثیر زیادی در افزایش اعتماد به نفس شما دارد. معمولا افراد خجالتی، کم رو و کسانی که اعتماد به نفس پایین دارند، در هنگام صحبت کردن شک و تردید به خود راه می دهند و از کلماتی استفاده می کنند که عدم اطمینان و قطعیت آنها را نشان می دهد؛ مثلا ممکن است درباره یک موضوع اطلاعات کامل داشته باشند، اما می گویند “نمی دانم”، “شاید”، “شک دارم” و … . نباید در هنگام صحبت کردن از برخی کلمات مانند “فقط” استفاده کنید؛ زیرا این کلمه شما را فردی عصبی نشان می دهد. همچنین صحبت تان را با سوال به اتمام نرسانید. با این کار در نظر دیگران فردی عصبی و با اعتماد به نفس پایین جلوه می کنید.

 

 راهکارهایی ساده و موثر برای افزایش اعتماد به نفس زنان!

سبک زندگی تان را تغییر دهید

برنامه ریزی کنید

برای بالا بردن اعتماد به نفس خود دقیقا بدانید چه کاری باید انجام شود و به کجا برسید. نقاط قوت و ضعف خود را در نظر بگیرید و سعی کنید تمام مواردی که نیاز به بهبود دارند را تغییر دهید. برای خود بازه ی زمانی تعیین کنید، مثلا من باید تا پایان تابستان رانندگی یاد بگیرم و برای رسیدن به اهداف تان تمام تلاش خود را به کار ببندید. نیاز نیست کار بزرگی انجام دهید، حتی گام های کوچک هم مفید خواهد بود. دست یابی به موفقیت در هر قدم سبب بالا رفتن اعتماد به نفس تان می شود.

از دیگران الگو بگیرید

افرادی که اعتماد به نفس بالا دارند، الگوی خوبی برای تغییر هستند. باید رفتارهای آنها را شناسایی کنید و الگو بگیرید. سعی کنید عادات مثبت آنها را بشناسید. خودتان را به این افراد نزدیک کرده و با آنها مشورت کنید. ارتباط با افرادی که اعتماد به نفس بالا دارند تاثیر مثبتی در جهت افزایش اعتماد به نفس شما نیز خواهد داشت.

به دنبال لذت ها باشید

آرامش و سلامتی در زندگی تان از هر چیزی مهم تر است. شاید برخی افراد اهمیت دادن به خود را خودخواهی بدانند؛ اما این طرز فکر اشتباه است، زیرا برای کمک به دیگران، باید قبل از هر چیزی خود را سلامت و آرام کنید. برای خودتان ارزش قائل شوید و ساعتی از روز را به ورزش اختصاص دهید. هیچ گاه خواب کافی، تغذیه ی سالم و تفریح را از یاد نبرید.

ورزش کنید

ورزش روزانه و منظم، تاثیر فوق العاده ای روی کیفیت زندگی تان دارد. ورزش نه تنها باعث تناسب اندام می شود، بلکه انرژی و شادابی تان را مضاعف کرده و سبب می شود نسبت به خودتان احساس بهتری داشته باشید. وقتی ورزش می کنید، علاوه بر بدنی سالم، روحیه ای شاد نیز خواهید داشت.

تجربیات تازه به دست آورید

در زندگی از منطقه ی امن و راحت خود خارج شوید. اگر می خواهید تغییر کنید و به موفقیت بیشتری برسید، باید ریسک پذیر باشید. هر گامی که برای خارج شدن از منطقه ی امن تان انجام می دهید، اعتماد به نفس تان بیشتر می شود. بهتر است از کارهای ساده شروع کنید؛ مثلا خود را به یک رستوران دعوت کنید، تفریحات جدید داشته باشید و دوست جدیدی در باشگاه پیدا کنید. اولین قدم را بردارید و از هیچ چیزی نترسید. بیشتر کتاب بخوانید و اخبار را پیگیری کنید تا در جریان وضعیت جامعه قرار گیرید.

منبع: wikihow


زنان پیشگام ایرانی (۱)


مجله همشهری دانستنیها: دکتر معظمی در چند سال اخیر تمام وقت روی پروژه ای کار کرده که آینده تکنولوژی های دنیا را تامین خواهدکرد.

ایران، قلب ریز جلبک دنیا

وقتی از خانم دکتر معظمی می پرسیم از این همه سال کار سخت خسته نشده است، دلش نمی خواهد حالا دیگر در خانه بماند و استراحت کند، با ترکیبی از خنده و تلخی می گوید: «من از چهار سالگی به پیش دبستانی رفته ام و در خانه نمانده ام؛ حالا در خانه بمانم که چه بشود؟ پژوهشگران در جهان خانه نشین نیستند.» بنیانگذار پژوهشکده بیوتکنولوژی سازمان پژوهش های علمی و صنعتی ایران، حالا چند سالی است که هیچ سمت اجرایی ای ندارد؛ با این حال او در سال های اخیر، یک پروژه بزرگ را راه اندازی کرده است. از سال ۸۹ تا همین پارسال، دکتر معظمی مشغول کار روی یکی از پروژه های ملی ایران بود، پروژه ای که می تواند آینده کشورمان را در زمینه انرژی های نو متحول کند. پروژه ای که با قدیمی ترین موجود زنده کره زمین سر و کار دارد؛ «ریزجلبک».

 

زنان پیشگام ایرانی (1) 

ریزجلبک ها، جلبک های ذره بینی کوچکی هستند که بنیان زنجیره غذایی را تشکیل می دهند، ریزجلبک ها در لایه سطحی همه آب ها وجود دارند، ولی نیازمند شرایط خاصی برای رشد و تکثیر هستند. همان طور که از نام این موجودات پیداست، ریزجلبک ها فتوسنتتیک هستند، یعنی نور خورشید را جذب می کنند و با انرژی آن، کربن دی اکسید و آب را ترکیب و قند درست می کنند که ماده ای حاوی انرژی شیمیایی قابل استفاده برای جانداران دیگر است؛ به جذب کربن دی اکسید و تبدیل آن به قند، می گوییم تثبیت کربن دی اکسید. بنابراین در زمینه های لم یزرعی که به درد کشاورزی نمی خورند، مانند بخش عمده ای از جنوب کشور ما، می توان ریزجلبک پرورش داد.

 

ریزجلبک ها مهم ترین ثبیت کننده های کربن دی اکسید در زمین هستند؛ همه این ها باعث شده اند تا دکتر معظمی و همکارانش با جدیت در زمینه کشت ریزجلبک ها فعالیت کنند. «ایران هشتمین تولیدکننده گازهای گلخانه ای است. ایران قرارداد پاریس را امضا کرده و موظف است که انتشار کربن دی اکسید را کاهش دهد وگرنه باید بابتش مالیات بپردازد. با پرورش ریزجلبک، ایران می تواند رسما ادعا کند که پروتکل کیوتو را اجرایی کرده است و با تغییرات مخرب اقلیمی مقابله می کند.»

منبع بی پایان ریزجلبک

 

«ناسا» براساس اندازه گیری کلروفیل ریزجلبک ها با استفاده از ماهواره، تراکم ریزجلبک ها را در سطح همه آب های کره زمین مشخص کرده است؛ طبق این  تحقیقات، بالاترین تراکم ریزجلبک را ساحل ایرانی خلیج فارس و دریای عمان دارد. یعنی ایران قلب این فناوری است. بسیاری از کشورهای جهان در مجاورت اقیانوس ها و دریا هستند، ولی این شرایط تنها در بخش کوچکی از کالیفرنیا، بخشی از استرالیا، بخش کوچکی از آفریقای جنوبی و جزایر دریای کاراییب وجود دارند. «به عنوان مثال، ساحل دو اقیانوس اطراف آمریکا، شرایط رشد و تراکم بالای ریزجلبک ها را ندارد ولی در جنوب ایران شرایط آب و هوایی ثابتی وجود دارد و در ۱۸۰۰ کیلومتر از ساحل بوشهر تا چابهار می توان ریزجلبک را کشت و پرورش داد. می دانید با این کار چه فرصتی برای اشتغال ایجاد می شود؟ به ازای هر هکتار کشت، پنج نفر نیرو نیاز است.

 

در هزار هکتار، پنج هزار نفر از همه شاخه ها- متخصص و کارشناس و افراد بومی- به کار گرفته می شوند. آینده اقتصاد و توسعه فناوری دنیا در دریاست، چون ۷۰ درصد کره زمین آب است. خاک دیگر ظرفیت استفاده بیشتر را ندارد. این فناوری، آینده بسیاری از صنایع و سوخت مایع دنیاست». سال ۸۹ «شورای عالی علوم تحقیقات و فناوری» (عتف)، طرح ملی «تولید فرآورده های ریزجلبک» را تصویب کرد؛ طرحی در سطح ایران که باید به صنعت تبدیل می شد. دکتر معظمی برای به سرانجام رساندن این پروژه از همه سمت ها کناره گیری و به شکل جدی روی این پروژه کار کرد؛

 

زنان پیشگام ایرانی (1) 

«من از وقتی مرکز پژوهش های بیوتکنولوژی خلیج فارس را در قشم ساختم، شروع به کار روی ریزجلبک ها کرده بودم و مصوبه شورای عالی عتف درواقع در ادامه کارهایی بود که از ۱۵ سال قبل شروع کرده بودم.» در حال حاضر بزرگ ترین و آماده ترین بازار برای سوخت مایعی که از ریز جلبک ها به دست می آید، بازار سوخت هواپیماست. اتحادیه اروپا سال ۲۰۱۲ (۱۳۹۱) قانونی را اجرایی کرد که تمام هواپیماهایی که روی خاک اروپا پرواز می کنند، به ازای هر تن کربن دی اکسید که رها می کنند باید ۲۰ یورو مالیات بدهند. «الان ایران ایر هم این پول را می پردازد. بازار سالانه این سوخت در اروپا چهار میلیارد یورو است.»

من یک پژوهشگرم

 

«تا سال ۱۳۹۳ روی بخشی از صنعت تولید ریزجلبک که مربوط به تولید سوخت هواپیما و داروهای جلوگیری کننده از بیماری های دوران کهولت است، کارکردیم. سال ۹۳ سازمان پژوهش های صنعتی، دانش فنی این پروژه را که یک پکیج برای تولید هزار هکتار ریزجلبک است، به یک شرکت خصوصی واگذار کرد. بخش دوم این پروژه، کار روی ریزجلبک هایی است که در حوزه آبزی پروری استفاده می شوند و شورای عالی علوم تحقیقات و فناوری برای سرمایه گذاری اش برنامه ریزی می کنند. تا اردیبهشت ۹۶ من موظف بودم تیم آن شرکت خصوصی را آموزش بدهم و به همین خاطر، مرتب به قشم می رفتم. الان اما روی ادامه پروژه که تولید دارو و واکسن های نوترکیب در ریزجلبک است، کار می کنم. این هم باید یک صنعت بشود.»

 

دکتر معظمی بیشتر از آن که خودش را یک مدیر بداند، یک پژوهشگر می داند که از پیشرفت پروژه هایش خوشحال است. «پژوهشگر هیچ کجای دنیا نه پول دارد و نه قدرت اجرایی. من هم هیچ سهمی در هیچ کدام از پروژه هایی که انجام دادم، ندارم؛ من تنها این پروژه ها را ثبت کرده ام یا نهایتا در سازمان ملل و سازمان بهداشت جهانی از پروژه دفاع کرده ام. ولی وقتی این پروژه ها موفق می شوند، خوشحال می شوم.» دکتر معظمی سال ۵۸ صلاحیت تاسیس آزمایشگاه تشخیص طبی را دریافت کرد، اما هیچ وقت دنبال این کار نرفت؛ چون او آدم کار روزمره نیست. او نمی تواند پشت میر بنشیند.

 

«کار اجرایی را هم خیلی دوست ندارم. اگر مقامی هم به عنوان رییس پژوهشکده یا رییس پژوهشگاه گرفتم، برای این بود که برنامه ریزی پژوهشی می کردم. من در کارخانه های داروسازی هم کار کردم. تا وقتی تزم خوانده بشود و اجازه دفاع بگیرم، یک دوره پست دکترای تشخیص سیتولوژی بیماری ها با میکروسکوپ الکترونی را گذراندم. در نتیجه با تجارب کسب شده، به عنوان یک آدم تکنوکرات به ایران برگشتم. یعنی درس می دادم، ولی تئوری را خیلی دوست نداشتم. همان قدر که برای زیست شناسی کنجکاو بودم، کار پژوهشی را دوست داشتم.» دکتر معظمی بعد از بازگشت به ایران، جزء پرسنل دانشگاه علوم پزشکی به ایران جزء پرسنل دانشگاه علوم پزشکی بود و هشت سال هم تدریس کرد، اما پروژه سازمان ملل او را مجبور کرد در سازمان پژوهش ها بماند؛ موضوعی که از آن بسیار خوشحال است.

 

زنان پیشگام ایرانی (1) 

اعطای جایزه زنان کارآفرین اتحادیه اروپا به پروفسور نسرین معظمی

 

همه افتخارات دکتر معظمی

 

پروژه مالاریا که به سرانجام رسید، «یونسکو» نسرین معظمی را کاندید دریافتنشان نخل آکادمیک فرانسه- که معتبرترین نشان علمی کشور فرانسه است- کرد. سال ۷۵ که کوفی عنان، رییس وقت سازمان ملل برای اجلاس سران به ایران آمده بود، از این پروژه به عنوان یکی از موفق ترین پروژه های سازمان ملل یاد کرد. به جز این جایزه، دکتر معظمی تا امروز جوایز علمی زیادی را از آن خود کرده است. این پژوهشگر ایرانی نشان پژوهش دولت جمهوری اسلامی ایران در سال ۷۶ دریافت کرد. در کنگره جهانی مدیران باکیفیت که سال ۸۷ برگزار شد، برگزیده شد و جایزه علامه طباطبایی را هم به عنوان پژوهشگر برگزیده دریافت کرده است. دکتر معظمی در حال حاضر عضو برد جهانی علوم یونسکو است.

یک خاطره؛ از نسرین معظمی هم متشکریم!

 

«سال ۷۱ آقای هاشمی رفسنجانی برای تعطیلات نوروز به قشم آمده بودند. هر جا رفته بودند، مردم تشکر کرده بودند که جاده داریم و برق داریم و از نسرین معظمی هم ممنونیم. همین باعث شد یک دیدار حضوری بین من و آیت الله هاشمی رفسنجانی شکل بگیرد. من را خواستند و من برایشان توضیح دادم که در قشم چه کار کرده ام. بعد گفتم الان آن پایلوتی که ما در آن کار کردیم، می تواند به یک کارخانه تبدیل شود. ایشان گفتند این پروژه را که اولین کارخانه بیوتکنولوژی لیران است، در قشم بسازیم، و ما این جا هدفمان توسعه صنعت است. ایشان دستور دادند گزارشی را در زمینه صنایع بیوتکنولوژی برایشان تهیه کنم. دو ماه در زمینه بیوتکنولوژی دریا کار کردم و یک گزارش به ایشان دادم. ۲۰۰ میلیون تومان برای منطقه آزاد قشم ارسال شد و دستور دادند تا مرکزی را که من طراحی کرده بودم، بسازند.

 

«مرکز پژوهش های بیوتکنولوژی خلیج فارس» ساخته شد و ۱۲ سال واقعا مثل یک چراغ آن جا درخشید و کنفرانس ها و ورکشاپ های متعدد بین المللی ای در آن برگزار شد. خیلی از بچه های قشمی آن جا تربیت شدند و بیوتکنولوژی دریا را شناختند. من تا سال ۸۶ آن جا بودم. آن موقع من رییس پژوهشگاه فناوری های نوین سازمان پژوهش های صنعتی بودم. آن سال نامه ای از طرف دفتر مقام معظم رهبری به من رسید که را پارک های صنعتی ایران ناموفق بوده اند. من یک گزارش جامع نوشتم. گزارش دادم که پارک های علم و فناوری جهان از سال ۲۰۰۴ (۱۳۸۳) «تخصص» و «های تک» هستند. پارکی که در آن تنها دفتر به شرکت ها بدهند، مال ۴۰ سال پیش است.

 

ایشان دستور دادند که پارکی براساس آنچه معرفی شده بود و با توجه به این که مرکز پژوهش های بیوتکنولوژی خلیج فارس در قشم است، همان جا ساخته بشود. شش ماه با تهیه برنامه اجرایی و توجیه اقتصادی در جلسات کارشناسی شرکت و از طرح دفاع کردم تا مجوز این پارک صادر شد. دولت هم ۱۹ میلیارد تومان بودجه تخصیص داد تا آن پارک ساخت بشود. الان پارک وجود دارد اما نه با آن برنامه ای که من طراحی کرده بود و می توانست در سطح بین المللی فعال باشد. پارکی است در حد بقیه پارک ها، سال هاست دیگر آن جا نرفته ام. ضمن این که اصولا پارک زمینه کاری من نیست؛ طراحی و برنامه ریزی پژوهشی تخصص من است. من یک پژوهشگرم.»

زنان پیشگام ایرانی (1)

یک اتفاق، هیجان یک حرکت نو

 

در اواخر دهه ۵۰، رشته ای به نام بیوتکنولوژی در دنیا وجود نداشت؛ بلکه شاخه ای از فناوری بود که داشت در دنیا شکل می گرفت. نسرین معظمی جزء اولین نسل فارغ التحصیلان این رشته بود. «حدود سال ۶۰ بود که بیوتکنولوژی در دنیای مطرح شد. برای همین من در سال ۶۴ اولین کنگره ملی فناوری زیستی را در ایران برگزار کردم تا این رشته را در سطح کشور مطرح کنم.» زمان جنگ بود و رسانه ای نبود که به نسرین معظمی برای معرفی این کنگره کمک کند. خودش بود و ایده هایی که برای این همایش داشت؛ «آن روزها از تلویزیون نمی توانستیم زیاد کمک بگیریم. اما آقای دعایی- سردبیر روزنامه اطلاعات- کار بسیار اساسی ای را عهده دار شدند.

 

من رفتم پیش ایشان و گفتم می توانم خواهش کنم  دست کم یک صفحه از روزنامه اطلاعات را به این کنگره اختصاص بدهید؟ چون همه دانشگاه ها بسته بودند و برگزاری این کنگره می توانست روحیه بخش باشد. به دستور ایشان روزنامه اطلاعات هر پنج روز کنفرانس را پوشش داد. درواقع این روزنامه نقش ملی معرفی بیوتکنولوژی در آن ابعاد در کل کشور معرفی شد.»

قبل از برگزاری کنگره، خانم دکتر معظمی به ناشرهای بین المللی ای مانند«ان وایلی» و «پنگوئن» نامه نوشت و از آن ها خواست برایش کتاب بفرستند تا بتواند هرچه بیشتر این رشته را معرفی کند. «آن ها ۳۰ جلد کتاب برای من کادو فرستادند که اولین کتاب های بیوتکنولوژی در ایران بود و کسانی که در آن کنگره شرکت کردند، توانستند این کتاب ها را ببینند.»

 

دکتر معظمی بعد از پایان جنگ، در سال ۷۱ اولین کنگره منطقه ای بیوتکنولوژی را در سازمان پژوهش های صنعتی برگزار کرد؛ کنگره ای که برگزاری آن، مشارکت کل ایران از جمله وزارت علوم، وزارت بهداشت، وزارت نفت، وزارت کشاورزی و وزارت امور خارجه را به همراه داشت؛ «۶۰۰ نفر شرکت کننده داشتیم که ۱۰۰ نفرشان خارجی بودند. آدم های بسیار شاخصی کمیته علمی این کنگره را تشکیل دادند. از ایران پروفسور حسابی و آقای دکتر عبدالله شیبانی و از خارج از ایران هم پروفسور آکرمن- رییس کمیته بین المللی ویروس شناسی و متخصص بیماری های عفونی- پروفسور دیمن از استرالیا، پروفسور ایوا از ژاپن و پروفسور فلیجی- رییس مرکز بین المللی بیوتکنولوژی- اعضای هیئت علمی کنگره بودند. آن همبستگی یک استثنا بود. جنگ تمام شده بود و هیجانی وجود داشت که حرکت نویی صورت بگیرد.»


 

چهار زنی که در عرصه نجوم، پرواز و هوافضا در ایران پیشرو بودند

 

آسمان جای من است

 

 زنان پیشگام ایرانی

آلنوش طریان: مادر نجوم ایران


رویای یک کار متفاوت


«آن وقت ها همه می گفتند ریاضیات به چه درد دخترها می خورد؟ من می خواستم ثابت کنم دختر و پسر فرقی ندارند. به پدرم گفتم: پدرجان! من می خواهم کاری بکنم که از عهده هر کسی بر نمی آید» همین نگاه و همین انگیزه، سال ها بعد آلنوش کوچک را به یک فیزیکدان بزرگ تبدیل کرد. «آلنوش طریان»، آبان ماه سال ۱۲۹۹ در تهران به دنیا امد. آلنوش بعد از گذراندن دوران مدرسه، برای تحصیلات دانشگاهی، وارد دانشکده فیزیک دانشگاه تهران شد و لیسانس فیزیکش را در سال ۱۳۲۶ از دانشگاه تهران دریافت کرد

 

«معلم فیزیک من آن قدر خوب بود که من واقعا مجذوب فیزیک شدم. خانواده ام خیلی علاقه نداشتند که من در علوم تحصیل کنم. اما پدر و مادرم اخلاق خیلی روشنی داشتند و به بچه تحمیل نمی کردند که حتما این را بخوان یا آن را نخوان. خیلی علاقه داشتند که من رشته ادبی بخوانم. من گفتم دلم می خواهد فیزیک بخوانم. گفتند خیلی خب، هرچه دلت می خواهد بخوان. فیزیک خیلی جالب است. کسی که تویش می افتد عاشقش می شود.»

 

آلنوش بعد از پایان تحصیل، به عنوان کارمند آزمایشگاه فیزیک دانشکده علوم دانشگاه تهران استخدام شد و یک سال بعد متصدی عملیات آزمایشگاهی در دانشکده علوم شد. شش سال بعد، به خرج خودش برای ادامه تحصیل در رشته فیزیک اتمسفر به پاریس رفت و سال ۱۳۳۵ مدرک دکترایش را از «دانشگاه سوربن» دریافت کرد. «در دوران تحصیل همیشه نمرات بالایی داشتم. زمانی که لیسانس گرفتم از استادم برای گرفتن بورس کمک خواستم، اما او به دلیل این که من زن بودم با بورس من موافقت نکرد و به من گفت تا الان هم زیادی درس خواندم. پدرم گفت من می توانم هزینه تحصیل تو را در فرانسه تقبل کنم و بورس را برای افرادی بگذارد که واقعا احتیاج دارند.»

 

زنان پیشگام ایرانی 

آلنوش طریان در آن روزها برای مدت کوتاهی هم با «ایرن کوری»، دختر «ماری کوری» در آزمایشگاه همکاری می کرد. او در همان زمان پیشنهاد تدریس در دانشگاه سوربن را رد کرد، به ایران برگشت و به عنوان دانشیار فیزیک رشته ترمودینامیک در گروه فیزیک دانشکده علوم دانشگاه تهران استخدام شد. «من علاقه داشتم به کشورم ایران خدمت کنم وگرنه در همان فرانسه در حالی که هنوز فارغ التحصیل نشده بودم، از من دعوت به کار کردند و در جواب استاد فرانسوی ام که می خواست من را استخدام کند، گفتم که من باید برگردم به کشورم و تنها برای خدمت بهتر به کشورم برای تحصیل به فرانسه آمدم. بعد از برگشتن به ایران، خیلی ها به من می گفتند که حمایت کردی، اما من چون وظیفه خودم می دانستم که برگردم، برگشتم و از برگشتنم به ایران پشیمان نیستم، زیرا توانستم دانشجویان خوبی تحویل جامعه بدهم و این مسئله باعث دلخوشی من است.»

 

آلنوش طریان بعد از بازگشت به ایران از طرف دانشگاه تهران دعوت به همکاری شد. او روزهای اول، در سمت دانشیار فیزیک، واحد ترمودینامیک را تدریس می کرد، اما بعدها واحد فیزیک ستارگان را تدریس کرد. «پیش از آن که من فیزیک ستارگان را در دانشگاه تدریس کنم این درس وارد دانشگاه های ایران نشده بود و تنها علم نجوم تدریس می شد؛ آن هم نه در رشته فیزیک بلکه ریاضی. زمانی که از من برای تدریس در دانشگاه دعوت کردند، در ابتدا ترمودینامیک تدریس می کردم، اما پس از مدتی قرار شد برای اولین بار در ایران و به صورت مستقل درس فیزیک ستاره ها را برای دانشجویان رشته فیزیک تدریس کنم.»

 

زنان پیشگام ایرانی 

بعد از آن موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران پایه گذاری شد، آلنوش طریان به آن جا رفت. «وقتی به ایران برگشتم و در دانشگاه مشغول به کار شدم، درخواست کردم که رصدخانه خورشیدی راه اندازی شود تا دانشجویان بتوانند مطالعات و تحقیقات خود را در این رصدخانه انجام دهند. رصدخانه خورشیدی با نظارت من افتتاح شد.» این فیزیکدان ایرانی سال ۱۳۳۸ از طرف دانشگاه تهران برای دریافت بورسیه دولتی آلمان غربی برای مطالعه رصدخانه خورشیدی انتخاب شد. او پنج ماه را در این کشور گذراند و بعد به ایران بازگشت. او آبان سال ۱۳۴۵ به عنوان عضو کمیته ژئوفیزیک دانشگاه تهران انتخاب شد و در همان سال توانست نقش عمده ای را در بنیانگذاری اولین رصدخانه فیزیک خورشیدی در ایران ایفا کند.

 

او در سال ۱۳۴۸ رسما به ریاست گروه تحقیقات فیزیک خورشیدی موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران منصوب شد و در رصدخانه فیزیک خورشیدی فعالیتش را شروع کرد. خانم دکتر طریان که در سال ۱۳۴۳ به مقام استادی در دانشگاه تهران رسیده بود، بعد از ۳۰ سال تدریس، به درخواست خودش بازنشسته شد. دروس «اخترفیزیک ستارگان» با تلاش این زن ایرانی در دانشگاه های ایران پایه گذاری شد و به همین خار به او لقب «بانوی اخترفیزیک» و «مادر ستاره شناسی نوین ایران» را دادند. «من دانشجوها را خیلی دوست داشتم و بالطبع دانشجوها هم من را خیلی دوست داشتند و این مسئله باعث شده بود تا کوچکترین ناراحتی ای در دوران تدریسم احساس نکنم و با دانشجویانم مثل دوست رفتار می کردم و اصلا خودم را نمی گرفتم.

 

معلم باید مهربان باشد زیرا مهربانی را باید به دانشجوها و دانش آموزان یاد دهد چرا که این جوانان آینده کشور هستند. اگر اساتید بداخلاق باشند، نمی توانند درس اخلاق بدهند.» آلنوش طریان تا پایان عمر ازدواج نکرد و خانه اش در جلفای اصفهان را وقف دانشجویانی که محل اسکان مناسبی ندارند، کرد و خودش در اواخر عمر در آسایشگاه سالمندان زندگی کرد. این فیزیکدان بزرگ، اسفندماه ۱۳۸۹ از دنیا رفت.

 


انوشه انصاری: اولین زن ایرانی ای که به فضا سفر کرد


پیشگام فضا

 

زنان پیشگام ایرانی 

«انوشه انصاری» (رییسیان) در ۲۳ شهریور سال ۱۳۸۵ یعنی درست ۱۱ روز بعد از تولد چهل سالگی اش، به عنوان اولین ایرانی، اولین زن گردشگر فضایی و چهارمین نفری که هزینه سفر فضایی خود را پرداخت کرده، به فضا سفر کرد. انوشه انصاری در مشهد به دنیا آمد او که سال ۱۳۶۳ همراه خانواده اش به آمریکا مهاجرت کرده است، مدرک کارشناسی اش را در رشته مهندسی برق و علوم رایانه (EECS) از «دانشگاه جورج میسون» و مدرک کارشناسی ارشد را در رشته مهندسی برق از «دانشگاه جورج واشنگتن» گرفته است. او بنیانگذار و مدیرعامل شرکت فناوری ارتباط از راه دور (TTI) و مدیر و موسس شرکت Prodea Systems است. انوشه از همان روزهایی که یک دختربچه بود، رویای رفتن به فضا را در سر داشت.

 

او برای رسیدن به رویایی که داشت تلاش کرد و در ۲۳ شهریور ۱۳۸۵ در یکی از پروازهای فضاپیمای سایوز به فضا سفر کرد. فضاپیمای سایوز به همراه انوشه انصاری، فرمانده روسی «میخاییل تیورین» و «مایکل لوپز الگریا» فضانورد ناسا از پایگاه فضایی بایکونور در قزاقستان به فضا پرتاب شد. دو روز بعد از قرار گرفتن در مدار زمین، فضاپیمای سایوز در ۲۰ سپتامبر ۲۰۰۶ (۱۳۸۵) با موفقیت به ایستگاه بین المللی فضایی ملحق شد و اقامت هشت روزه انوشه انصاری در ایستگاه فضایی آغاز شد تا بزرگ ترین رویای زندگی اش تحقق پیدا کند. انوشه در طول این سفر مرتب وبلاگ خود را به روز می کرد و در مورد مناظر و بوی ایستگاه فضایی، پیچیدگی های فعالیت های روزمره مثل خوردن و شست و شو در جاذبه صفر برای بازدیدکنندگان وبلاگش مطلب نوشت؛

 

نوشته هایی که در آن روزها توجه افراد زیادی را جلب کردند. انوشه انصاری پس از بازگشت از فضا، فوق لیسانس دوم خود را از «دانشگاه سویین بورن» در رشته ستاره شناسی گرفت. او بعد از این سفر فعالیت های خود را در زمینه کارآفرینی و البته در زمینه مورد علاقه اش، فضا ادامه داد و عناوین زیادی کسب کرد. او در سال ۲۰۰۰ (۱۳۷۹) از طرف مجله زن شاغل آمریکا به عنوان کارآفرین برتر انتخاب شد، در سال ۲۰۰۱ (۱۳۸۰) در فهرست تاجران موفق مجله فورچون آمریکا قرار گرفت، در سال ۲۰۰۹ (۱۳۸۸) اولین جایزه نوآوری سیمونز را دریافت کرد. او در سال ۲۰۱۲ (۱۳۹۱) دکترای افتخاری علوم را از دانشگاه جورج میسون گرفت و در سال ۲۰۱۵ (۱۳۹۳) هم به پاس خدماتش به جامعه فضایی، جایزه ملی پیشگامان فضای ایالات متحده را دریافت کرد.

 


عفت تجارت چی: اولین زن خلبان ایرانی


بالا، بالا، بالاتر


اولین زن خلبان ایرانی در سال ۱۲۹۶ خورشیدی به دنیا آمد. عفت تجارت چی که بعد از گرفتن دیپلم در حوزه ای کاملا متفاوت فعالیت می کرد، پنجم مهر ۱۳۱۸ و بعد از تاسیس باشگاه هواپیمایی، برای آموزش خلبانی وارد این باشگاه شد. «سال ۱۳۱۳ بود که از دبیرستان آزرم دیپلم گرفتم و مدتی در بانک ملی و بعد در کتابخانه دانشکده پزشکی به عنوان مترجم زبان فرانسه مشغول کار شدم، اما از همان کودکی، شوق پرواز آرام و قرارم را گرفته بود و بزرگ ترین آرزویی که در دل داشتم، این بود که روزی خلبان شوم. به خاطر دارم زمانی که محصل دبستان بودم، روزی برای تماشای فیلم به یکی از سینماهای تهران رفتم. در این فیلم خلبان هواپیما هنگام پرواز در دریا سقوط کرد.

 

 زنان پیشگام ایرانی

سپس عده ای به کمکش شتافتند و با زحمت بسیار او را از درون کابین هواپیما و آب بیرون کشیدند، اما وقتی خلبان کلاه مخصوص خود را از سر برداشت متوجه شدند که او یک زن است. یک زن خلبان!» دیدن این فیلم باعث شد عفت جوان باور کند که او هم می تواند دنبال علاقه اش برود. «به ساختمان باشگاه در خیابان سعدی رفتم اما عضو آن نشدم. وقتی به خانه آمدم و جریان را به پدرم گفتم او با حیرت گفت: چرا برای خلبانی نام نویسی نکردی؟ در جواب گفتم: چون هنوز هیچ زنی داوطلب این کار نشده است. پدرم در پاسخ گفت: چه اشکالی دارد که تو اولین زن خلبان ایرانی باشی! برو هرچه زودتر در باشگاه خلبانی ثبت نام کن و من هم پذیرفتم.

 

فردای همان روز به باشگاه خلبانی رفتم و به عنوان اولین زن داوطلب نام نویسی کردم. در آن زمان ۲۲ یا ۲۳ سال بیشتر نداشتم. وقتی مسئولان باشگاه مرا داوطلب خلبانی دیدند سخت متعجب شدند و تحسینم کردند. جراید وقت هم عمل مرا ستودند و خبر آن را با لحنی غرورآمیز درج کردند. همین موضوع باعث شد خانم ها اینا اوشید، قدسیه فرخزاد، فخرالتاج منفردی، عذرا رحیمی، درخشنده ملکوتی و صفیه پرتوی نیز در باشگاه خلبانی نام نویسی کنند. وقتی به شمار داوطلبان این فن افزوده شد مسئولان باشگاه ما را به فرودگاه «دوشان تپه» دعوت کردند.

 

در آن جا پس از مراسم پذیرایی به هر یک از ما لباسی دادند که شامل یک کلاه مخصوص، روپوش خلبانی، گوشی تماس با مربی، کمربند پرواز و چتر نجات بود. در ابتدای کار مربی طرز استفاده از این وسایل را به ما آموخت- ناگفته نماند چون این لباس تا آن زمان فقط برای آقایان تهیه می شد، به تن خانم ها بسیار گشاد و بدقواره بود- به هر حال بعد از دو سه جلسه، لباس هایی به اندازه خود دوختیم و پوشیدیم.»
اولین پرواز مستقل خانم تجارت چی در ۲۷ آبان ماه ۱۳۱۹ انجام شد؛ پروازی ک جزییات آن را خوب به خاطر سپرد؛ «علت این که تاریخ نخستین پرواز مستقل خود را به یاد دارم این است که همان روز من بهترین لحظه های زندگی ام را سپری می کردم و پشت دیوان حافظ خود به یادگار نوشتم: «پرشکوه ترین روز برای یک خلبان، روزی است که اولین پرواز آزادش را انجام دهد.»

پدرم مردی روشنفکر بود و در مورد پیشرفت های زندگی من نه تنها کارشکنی و بهانه جویی نمی کرد بلکه راهنمای مورد اعتمادم بود. در عوض مادرم از این که به فراگیری فن خلبانی پرداخته بودم، سخت در وحشت بود. حتی پدرم به من گوشزد کرده بود درباره نخستین روزی که پرواز مستقل دارم، چیزی نگویم. البته در شروع کارم با مشکلاتی نیز رو به رو شدم مثلا بعضی افراد ناشناس به پدرم تلفن می زدند و به دروغ می گفتند هواپیمای دخترت سقوط کرده است. در پاسخ به این محرک ها گاهی عصبانی می شدم و به پدرم می گفتم؛ چرا مرا وادار به این کار کردی و مشوقم شدی تا خلبان شوم، ولی او معتقد بود در ابتدای هر کاری مشکلاتی وجود دارد و باید با صبر و تلاش با آن ها مقابله کرد.» عفت تجارت چی به ادبیات هم علاقه داشت. او در دهه ۳۰ خورشیدی «دیوان برگ های پراکنده» را به چاپ رساند. او ۱۹ فروردین ۱۳۷۸، در سن هشتاد و دو سالگی از دنیا رفت.

 


شهلا ده بزرگی: اولین خلبان زن بعد از انقلاب اسلامی

 

شغلی در آسمان

 

آرزوهای «شهلا ده بزرگی»، از آن دست آرزوهایی بود که شاید برای بسیاری از ما تنها در رویا و خواب صدق پیدا می کند، «داشتن شغلی ماورای دیگران»؛ آن هم در آسمان. خود او می گوید: «آن اندازه عاشق آسمان بودم که برایم فرق نمی کرد، خلبان باشم یا چترباز؛ مهم این بود که در آسمان باشم.» خلبان ده بزرگی در سال ۱۳۳۶ در شیراز متولد شد و از همان ابتدا، عاشق پرواز و آسمان شد. ورود به دانشکده خلبانی، نیازمند هوش، استعداد، سلامت و پشت سرگذاشتن آزمون های دشواری بود که هر کسی نمی توانست پیروز میدانش باشد. با این همه آسمان با ده بزرگی همراه شد. سال سوم دبیرستان رشته علوم تجربی بود که متوجه فراخوان آموزش باشگاه خلبانی شد. رفتن و ثبت نام برای او اصلا به فکرکردن نیازی نداشت.

 

زنان پیشگام ایرانی 

خیلی زود در جرگه کارآموزان قرار گرفت و برای شروع، یادگیری مدلسازی را آغاز کرد. با پایان این دوره ابتدایی او وارد بخش مباحث تئوری و علمی پرواز شد. از این جا به بعد، آموزش سخت تر و تعداد همراهان او کمتر می شد. «هر چه جلوتر می رفتیم، کار سخت تر می شد، بعضی ها رد می شدند، اما برخی خودشان می رفتند.» پله پله بالا رفتن تا به قله رسیدن، تنها نفس نمی خواهد، عشق هم می خواهد. بالاخره پرواز، رویای کودکی، آرزوی نوجوانی او به واقعیت بدل شد و او اولین پرواز خود را با استاد انجام داد. ده بزرگی در سال ۱۳۵۵ و دو سال قبل از آن که دیپلم دبیرستان را بگیرد، مدرک پرواز «سلو»ی خود را دریافت می کند و یک سال بعد هم موفق به دریافت گواهینامه خلبانی بازرگانی cpl شد و عنوان نخستین زن خلبان پس از انقلاب را به دست آورد.

برای بسیاری باورکردنی نبود که یک زن ایرانی بتواند پرواز کند و این کار شغل حرفه ای او باشد. ده بزرگی پس از پایان آموزش، پذیرفت تا در باشگاه خلبانی بماند و به عنوان مربی پرواز خدمت کند. آموزش پرواز با هواپیماهای بونانزا، سسنا، پایپر، توباگو و تی بی ۲۱ و هواپیماهای دو موتوره شرایک، کماندر، آیلندر و… به دانشجویان خلبانی به او واگذار شد. روند آموزش و تدریس ادامه داشت تا این که جنگ تحمیلی آغاز شد. با شروع جنگ، خلبان ده بزرگی مانند هم پروازان مرد، مامور انجام عملیات در منطقه جنگی شد. شاید امروز هم تعداد زیادی اطلاع نداشته باشند که فرماندهی یکی از جت های جنگی فالکون و وظیفه مقابله با دشمن، در آن روزها با یکی از زنان ایرانی بوده است؛ زنی که بدون ترس و واهمه، برای حفظ خاک وطن می جنگید. «من پا به پای مردان پرواز می کردم و ساعت پرواز جنگی ام با بقیه برابر بود.»

خلبان ده بزرگی پس از جنگ، به کار در سازمان هواپیمای کشوری ادامه داد و مسئولیت پرواز و بازرسی تمامی دستگاه های ناوبری فرودگاه های کل کشور را برعهده گرفت. او که سابقه آموزش خلبانی به دانشجویان در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، کمیته انقلاب اسلامی، نیروی دریایی، جهاد سازندگی و شرکت های هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران و خدمات هواپیمایی آسمان و دیگر ارگان های مملکتی را در کارنامه خود دارد، در تیرماه سال ۸۵ به مناسبت هفته زن، به عنوان یکی از زنان برتر ایران مورد تقدیر رییس جمهور وقت قرار گرفت. ورود خلبان ده بزرگی در جرگه خلبانان و مدافعین وطن، سدی بزرگ را برای زنان ایران پس از انقلاب اسلامی شکست.

 


زنان پیشگام ایرانی (۲)


مجله همشهری دانستنیها: شش زنی که در عرصه آموزش در ایران پیشرو بودند.

معلم هایی که ماندگار شدند
 

توران میرهادی: موسس شورای کتاب کودک

زنان پیشگام ایرانی

 

همه‌‎ی فرزندان من

«توران میرهادی» یکی از چهره های موثر ادبیات کودک و نوجوان ایران و چهره برجسته آموزش و پرورش مدرن ایران بود که به او لقب «مادر ادبیات کودکان» را داده بودند. او در سال ۱۳۰۶ از یک مادر آلمانی و پدری ایرانی در تهران متولد شد. پدرش از دانشجویان اعزامی به خارج از کشور بود و همان جا با دختری آلمانی ازدواج کرده بود. مادرش بعد از ازدواج به همراه آقای میرهادی به ایران آمد و ۵۰ سال در این جا زندگی کرد. «مادرم اصرار داشت من باغبانی بخوانم و مرتب می گفت همه که نباید دکتر و مهندس بشوند، باغبان هم لازم داریم.» خواهر و برادر توران در اتریش پزشکی می خواندند و توران میرهادی هم فکر می کرد در نهایت باید پزشک بشود، نه باغبان. باغبانی را دوست نداشت و در عوض به زیست شناسی علاقه مند بود.
 
به همین دلیل هم در دانشکده علوم دانشگاه تهران در رشته طبیعی ثبت نام کرد. سال دوم دانشگاه تصمیم گرفت از ایران برود و در اروپا درسش را ادامه بدهد. پدرش با این شراط که بعد از تمام شدن تحصیلش به ایران برگردد، به او اجازه رفتن داد. توران نوزده ساله، یک سال بعد از پایان جنگ جهانی دوم روی صندلی های «دانشگاه سوربن» فرانسه نشست تا رشته روان شناسی و تعلیم و تربیت پیش دبستان و ابتدایی را بخواند. همزمان دوره های اختصاصی آموزش ابتدایی و آموزش پیش از دبستان را گذراند و در مدارس ابتدایی و کودکستان های شهر پاریس کارآموز شد. در همان سال های دور از وطن بود که به او خبر دادند برادر کوچک ترش، فرهاد، در تصادف رانندگی فوت کرده است.
 
همان جا با خودش قرار گذاشت بعد از برگشتن به ایران کاری برای بچه ها بکند و نام برادرش را زنده نگه دارد. توران میرهادی بعد از چهار سال درس خواندن در فرانسه و یک سال کار در آلمان، به ایران بازگشت و شروع به تدریس در مدارس ابتدایی و پیش دبستانی کرد. «یک روز پدر من را صدا کرد و گفت توران تو حیفی با این کارهایت. گفتم چرا؟ مگر من چه کار دارم می کنم؟ گفت تو رفته ای درس خوانده ای، تجربه پیدا کرده ای و آمده ای شده ای یک معلم ساده توی یک دبستان؟» پدر و مادرش کمکش کردند تا با وجود شرایط سخت زندگی، یک کودکستان برای خودش دایر کند و تجربیاتی را که در فرنگ یاد گرفته بود، در آن به کار بگیرد. اسم کودکستان هم به یاد برادر از دست رفته اش «فرهاد». کودکستان با دو کلاس در کنار خانه کودکی های میرهادی شکل گرفت.
 

زنان پیشگام ایرانی 
خودش بچه های کوچک را از همه جای شهر جمع می کرد و طبق آموخته هایش به آن ها آموزش می داد. تلاش های توران میرهادی نتیجه داد و کودکستان بزرگ و بزرگ تر شد. سال ۱۳۳۶ دبستان و سال ۱۳۵۰ دوره راهنمایی هم به آن اضافه شد. در آخرین ماه های فعالیت مدرسه، ۱۲۰۰ نفر در آن درس می خواندند. سال ۱۳۴۱ بود که ایده تاسیس شورای کتاب کودک، با هدف برداشتن قدم هایی اساسی در حوزه ادبیات کودک، به ذهن او و همکارش رسید. آن ها این شورا را با کمک گروهی از دوستداران کودکان مثل «مهدی آذریزدی»، «پرویز کلانتری»، «مرتضی ممیز»، «بیژن مفید» و… برپا کردند. توران میرهادی سال ها هم در مدرسه فرهاد کار می کرد، هم در دانشسرای عالی و دانشگاه ابوریحان امروزی درس می داد و هم در شورای کتاب کودک حضور داشت.

میرهادی سال ۱۳۵۸ با بخشی از سرمایه ای که از شوهر مرحومش «محسن خمارلو» به جا مانده بود و به خاطر وصیت او، تدوین «فرهنگنامه کودکان و نوجوانان» را شروع کرد؛ دانشنامه ای برای سنین ۱۰ تا ۱۶ سال که قرار است به سوالات آن ها در زمینه های مختلف جواب بدهد. این کتاب در سال ۱۳۷۷  به عنوان کتاب سال انتخاب شد و در سال ۱۳۷۹ جایزه ترویج علم ایران را دریافت کرد. میرهادی سال های سال، صبح تا شب را در محل فرهنگنامه گذارند، با این حال پروژه بسیار بزرگ و گسترده است و کار همچنان ادامه دارد. توران میرهادی چهار دوره داوری جشنواره «هانس کریستین اندرسون» را برعهده داشت و یکی از ۲۰ متخصص دعوت شده برای شرکت در جلسه برنامه ریزی ده ساله آینده جهان بود.

او شهریور ۱۳۹۵ به خاطر سکته مغزی در بیمارستان بستری شد و در نهایت ۱۸ آبان ۱۳۹۵ درگذشت. میرهادی به جز همکاری در تالیف کتاب های درسی مثل تعلیمات اجتماعی، تاریخ و جغرافی و همکاری در تدوین فرهنگنامه کودکان و نوجوانان، تعداد زیادی کتاب از تجربیات زندگی و کاری اش چاپ کرده است. «مادر و پنجاه سال زندگی در ایران» خاطرات او از مادرش است که در آن با جزییات زیاد نقش مادرش در زندگی اش را شرح می دهد.
 
تجربه های مدرسه فرهاد هم در سه جلد منتشر شد که بخشی از تجربیاتش در مدرسه داری را شرح می دهد. مجموعه گفت و گوهای توران میرهادی هم در کتاب دیگری با اسم «گفت و گوهای زمان» چاپ شده است که در آن هم از زندگی اش حرف می زند و هم از سبک کاری و اندیشه هایش. پیوست پیک هم که در روز تشییع جنازه او دست عده زیادی از مردم بود، گفت و گویی با او در مورد مادری کردن خودش برای فرزندانش است.
 
 


 

پری رخ دادستان: چهره ماندگار روان شناسی

 

زنان پیشگام ایرانی 
بازگشت از ژنو

«خانم دادستان، تزی با نتایج عالی به دانشگاه ارائه داده اند که در آرشیو روان شناسی دانشگاه ژنو به چاپ خواهدرسید و من هم از این اثر در کتابی که در دست نگارش دارم، استفاده کرده ام. خیلی خوشحالم که ایشان به لطف حمایت های شما بتوانند تحقیقاتشان را در ایران ادامه بدهند. این تحقیقات قطعا برای کشور شما مفید خواهدبود.» این بخشی از متن توصیه نامه ای است که سال ۱۳۳۹، «ژان پیاژه»، یکی از بزرگ ترین روان شناسان معاصر دنیا در مورد «پری رخ دادستان» به رییس وقت دانشگاه تهران، دکتر «علی اکبر سیاسی»، نوشت. پری رخ دادستان که اول فروردین سال ۱۳۱۲ در تهران متولد شده بود، تحصیلات ابتدایی را از سن پنج سالگی در دبیرستان خورشید آغاز کرد، سال ۱۳۲۸ دیپلم علمی اش را از دبیرستان ناموس و یک سال بعد دیپلم ادبی اش را از دبیرستان شاهدخت تهران گرفت.

او اولین زنی بود که توانست در سن شانزده سالگی در آزمونی که وزارت فرهنگ و آموزش عالی برای اعزام به خارج از کشور گذاشته بود، قبول شود و در سال ۱۳۳۰ برای ادامه تحصیل به سوییس رفت. دادستان، گواهینامه علوم تربیتی در رشته روان شناسی، دانشنامه تخصصی روان شناسی بالینی کودک، دانشنامه عمومی روان شناسی کاربردی، لیسانس روان شناسی و کارشناسی ارشد روان شناسی را از دانشگاه ژنو گرفت. درخشش او در سال های تحصیلش در این دانشگاه باعث شد ژان پیاژه، راهنمایی پایان نامه دکترای او را برعهده بگیرد. ۱۰ سال بعد از این که پری رخ هیجده ساله وارد دانشگاه ژنو شد، دکتر پری رخ دادستان به ایران بازگشت. بازگشت او اتفاقی از سر اجبار یا اکراه نبود.
 
«من همه امکانات را در همه زبان ها برای این در دانشگاه های خارج باشم، داشتم، اما در مملکتم ماندم.» او می دانست که باید برگردد و آنچه را آموخته است، به افرادی در کشور خودش منتقل کند. پری رخ به ایران برگشت، اما چون حس کرد دانشگاه شاید هنوز جای مناسبی برای او نباشد، دبستان دوزبانه «رویا» را جایی حوالی میدان فلسطین کنونی تاسیس کرد تا با آنچه آموخته بود، دانش آموزان را پرورش بدهد. او دو سال مسئولیت دفتر روان شناسی دانشگاه پلی تکنیک را برعهده گرفت و رد سال ۱۳۵۴ برای تدریس به دانشگاه تهران دعوت شد و وارد دنیای آموزش دانشگاهی شد.

 

زنان پیشگام ایرانی 
دکتر دادستان در تمام سال های تدریس در دانشگاه ها، پژوهش را اصل آموزش خود قرار داد و دانشجویانی تربیت کرد که همزمان با آموختن دروس، ملزوم به انجام کارهای پژوهشی بودند. میز ناهارخوری دکتر دادستان در خانه اش و اتاق کارش در طبقه چهارم دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، جایی بود که او و دانشجویانش پژوهش های زیادی را در کنار هم پیش بردند و پایان نامه های زیادی را به پایان رساندند. دکتر دادستان که در طول سال های فعالیتش بیش از ۱۵ کتاب و ۵۰ مقاله تالیف کرده است، یکی دیگر از کارهای اصلی اش در تمام آن سال ها، واژه گزینی یا پیدا کردن معادل های فارسی برای واژگان تخصصی حوزه روان شناسی بود و اصلا خیلی ها ایشان را با معادل هایی که انتخاب کرده بودند به یاد دارند.

او در سال ۱۳۷۹ از کار بازنشسته شد، اما فعالیت های خود را متوقف نکرد. بعد از آن تدریس را در دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه تربیت معلم و دانشگاه آزاد آغاز کرد، مجله «روان شناس علمی» را در دانشگاه آزاد بنیانگذاری کرد و در سال ۱۳۸۱ به عنوان اولین روان شناس، عنوان چهره ماندگار ایران را دریافت کرد. دکتر دادستان روز ۲۲ آبان سال ۱۳۸۹ بر اثر بیماری سرطان از دنیا رفت.
 


 
ملکه ملک زاده‌ی بیابانی: پایه گذار رشته های «سکه شناسی» و «مهرشناسی»
 
زندگی در دنیای سکه ها

سال ۱۲۸۹ در تهران به دنیا آمد. پدرش دکتر «مهدی ملک زاده» یکی از پایه گذاران علم پزشکی جدید در ایران و نویسنده کتاب تاریخ مشروطیت ایران، پدربزرگش «ملک المتکلمین» از افراد مشهور دوره قاجار و از مشروطه خواهان معروف بود. ملکه جوان بعد از گرفتن مدرک دیپلم، در سال ۱۳۱۳ به پاریس رفت تا نقاشی بخواند. دکتر ملک زاده همزمان در رشته باستان شناسی در دانشکده لوور دانشگاه سوربن تحصیل کرد و توانست مدرک فوق لیسانس را هم از این دانشگاه بگیرد. او در این دانشگاه توانست در رشته سکه شناسی هم تخصص کسب کند. دکتر ملک زاده بعد از این دوره، در سال ۱۳۱۷ به وطنش برگشت و ریاست بخش «سکه ها، مهرها و الواح موزه ملی ایران» را برعهده گرفت. او در این دوره توانست این بخش را به شکل علمی راهاندازی کند.

این باستان شناس ایرانی، سال ۱۳۴۷ وارد دانشگاه تهران شد و تا زمان بازنشستگی یعنی سال ۱۳۵۷ در گروه باستان شناسی و تاریخ هنر این دانشگاه، «سکه شناسی» و «مهرشناسی» را آموزش داد. به خاطر فعالیت های خانم ملک زاده در این دوران، ایشان را پایه گذرا تدریس علمی این شاخه از مطالعات باستان شناسی در ایران می دانند. او در سال های فعالیتش کارهای بزرگی کرده است؛ موزه سکه بانک سپه، قرار گرفتن در فهرست مشاهیر علم و فرهنگ جهان، قرار گرفتن در فهرست بانوان مشهور جهان در کتابی که در دانشگاه کمبریج انگلستان تدوین شده است،
 
عضویت در انجمن بین المللی کارشناسان سکه که مرکز آن در فرانسه و سوییس بود و عضویت در یونسکو (شعبه ایران) در اولین دوره تاسیس این موسسه علمی- فرهنگی در ایران از عناوین و افتخارات این دانشمند ایرانی هستند. ملکه ملک زاده با دکتر «خان بابا بیانی» استاد تاریخ دانشگاه تهران ازدواج کرد و دو فرزند این دو استاد یعنی دکتر «شیرین بیانی» و دکتر «سوسن بیانی» هر دو از استادهای شناخته شده دانشگاه تهران در گروه تاریخ و گروه باستان شناسی این دانشگاه هستند. ملکه ملک زاده در دوازدهم خردادماه سال ۱۳۷۸ از دنیا رفت.
 


طوبی آزموده: موسس اولین دبیرستان دخترانه در ایران

 

زنان پیشگام ایرانی 
جایی برای دخترها هست

در سال های بعد از انقلاب مشروطه، تاسیس مدارس دخترانه و تشویق زنان و دختران به ادامه تحصیل، یکی از مهم ترین فعالیت های جنبش های زنان بود. «طوبی آزموده»، یکی از زنان تاثیرگذار همان دوره بود؛ او که در سال ۱۲۵۷ متولد شد، فرزند میرزاحسن خان، سرتیپ ارتش بود. طوبی آزموده در سال ۱۲۸۶ دبستان ناموس را در منزل شخصی اش در خیابان سنگلج تاسیس کرد؛ این مدرسه البته چند سال بعد به خیابان فرمانفرما و بعد از آن به خیابان شاهپور منتقل شد.
 
آزموده بعد از مدتی تعداد مدارس دخترانه تهران را به عدد شش رساند. او تا سال ۱۲۹۳ توانست سه هزار و ۴۷۴ دختر دانش آموز را برای تحصیل وارد این مدارس کند. البته اولین مدرسه دخترانه به وسیله خان «بی بی خانم استرآبادی» به نام «دبستان دوشیزگان» در سال ۱۲۸۵ در تهران تاسیس شده بود، اما به خاطر حملاتی که از طرف دولت به آن شد، این مدرسه تنها برای مدت کوتاهی پابرجا بود. با این حال خانم آزموده توانست مبارزه کند و در سال ۱۳۰۷ اولین دبیرستان دخترانه تهران را هم تاسیس کند.
 
مدرسه ناموس کم کم به یکی از مهم ترین و مجهزترین مدارس متوسطه تهران تبدیل شد. «توران آزموده»، «فخر عظمی ارغنون»، «بی بی خانم خلوتی»، «گیلان خان»»، «فرخنده خانم» و «مهرانور سمیعی» اولین فارغ التحصیلان این مدرسه بودند. طوبی آزموده علاوه بر برپا کردن این مدارس، کلاس های اکابر را هم برای آموزش زنان مسن تر دایر کرد. این زن فعال ایرانی در اول مهر سال ۱۳۱۵، در سن پنجاه و هشت سالگی در تهران فوت کرد. بعد از فوت او «طوبی مشکوه نفیسی» مدیریت مدرسه ناموس را برعهده گرفت و در سال ۱۳۱۹ هم این مدرسه به وزارت فرهنگ واگذار شد.
 


ایران اعلم: اولین استاد زن رشته پزشکی

آغازی بی پایان

در سال ۱۳۴۲ اتفاقی مهم در امر آموزش در مقطع تحصیلات عالیه در ایران و به ویژه در رشته پزشکی رخ داد. در این دوران هر چند زنان توانسته بودند در عرصه های مختلف فرهنگی، اقتصادی، هنری و علمی وارد میدان کار و رقابت با مردان شوند، اما طبابت و پزشکی در رشته های مختلف برای زنان هنوز جای خود را کاملا در جامعه سنتی آن روزهای ایران باز نکرده بود. درواقع بودند کسانی که زنان را تنها به عنوان ماما و قابله قبول داشتند، اما پذیرش زنی که متخصص قلب یا جراح باشد برای بسیاری از مردم ایران، سخت و حتی دور از ذهن بود.
 
در چنین فضایی بود که زنی با تحصیلات عالی، توانست سدهای پیش رو را پشت سر بگذارد  و گذشته از طبابت، به عنوان استاد دانشکده پزشکی و به عنوان اولین زن استاد در این رشته وارد دانشگاه شود. «ایران امیراعلم»، فرزند دکتر امیرخان امیراعلم بود؛ پدری پزشک، استاد دانشگاه و سیاستمدار. امیرخان امیراعلم دو بار ازدواج کرده بود و از همسر دوم به نام «افسرخانم» که دختر وثوق الدوله، نخست وزیر دوره های مختلف در دوره پهلوی بود، شش فرزند داشت که ایران یکی از آنان بود. ایران تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در مدرسه فرانسوی بیروت گذراند و سپس برای ادامه تحصیلات به پاریس رفت و وارد دانشکده پزشکی شد.
 
او بعد از گذراندن دوره دانشگاه، موفق به دریافت فوق لیسانس تخصصی در رشته مامایی و امراض زنان و مدرک دکترای دولتی (دتا) و اجازه طبابت در فرانسه شد. دکتر امیراعلم در سال ۱۳۴۲ به ایران بازگشت و پس از کسب شرایط لازم، توانست با درجه استادی و به عنوان اولین استاد زن رشته پزشکی وارد دانشکده پزشکی «دانشگاه تهران» شود. دکتر امیراعلم همچنین ریاست بخش زنان «بیمارستان رضا پهلوی» (شهدای تجریش فعلی) و «بیمارستان بانک ملی» را برعهده داشت و  مدتی هم ریاست شورای مرکزی سازمان زنان را عهده دار بود.
 


فاطمه سیاح: اولین استاد زن دانشگاه تهران

 

زنان پیشگام ایرانی 
زنی در دانشگاه

خانم دکتر رضازاده محلاتی که بعد از ازدواج با «حمید سیاح» با نام او معروف شد، در سال ۱۲۸۱ در مسکو به دنیا آمد و تحصیلات عالی را هم در اتحاد جماهیر شوروی به پایان برد. او دانشنامه دکترای ادبیات خود را از دانشگاه مسکو دریافت کرد و بعد از اخذ مدرک دکتری، چند سال به عنوان دانشیار، «تاریخ ادبیات» و «سنجش ادبیات اروپایی» تدریس کرد و بعد از آن به ایران آمد. او ابتدا به عنوان مترجم نصف روز به استخدام اداره انطباعات وزارت معارف درآمد و بعد از آن به عنوان سردبیر در دانشسرای عالی استخدام شد و در آن جا به تدریس «تاریخ صنایع» پرداخت.

فاطمه سیاح در سال ۱۳۱۵، داوطلب تدریس در دانشگاه تهران شد. شورای دانشگاه در جلسه سی و سوم خود در تاریخ ۱۱ بهمن ۱۳۱۵ اعلام کرد که در صورت امکان خانم سیاح به عنوان دانشیار دانشکده ادبیات پیشنهاد شود. یک سال بعد، شورای دانشگاه درباره صلاحیت خانم سیاح برای دانشیاری «روش تاریخ ادبیات و سنجش ادبیات زبان های اروپایی» در دانشکده ادبیات موافقت کرد و به این ترتیب اولین معلم زن، همکاری خود را با دانشگاه تهران آغاز کرد.

در سال ۱۳۱۶، شورای عالی معارف به بررسی مدارک دانشگاهی خانم سیاح پرداخت و سرانجام مدارک او را معادل مدرک دکتری شناخت و در نهایت او توانست در دانشگاه به رتبه دانشیاری ارتقاء پیدا کند. چهار سال بعد، یعنی در سال ۱۳۲۲، شورای دانشگاه با رتبه استادی خانم دکتر سیاح موافقت کرد و به این ترتیب اولین معلم زن در دانشگاه تهران، به مقام اولین استاد زن در تاریخ دانشگاه های ایران ارتقا پیدا کرد. متاسفانه دوره استادی خانم دکتر سیاح و دوره همکاری او با دانشگاه تهران چندان دوام نیافت و او در سن چهل و پنج سالگی در اسفند ۱۳۲۶ به دلیل سکته قلبی از دنیا رفت.

 


زنان پیشگام ایرانی (۳)


مجله همشهری دانستنیها: در ادامه این پرونده، ۱۰ زنی که در عرصه پزشکی در ایران پیشرو بودند را برایتان معرفی می کنیم.

بدرالزمان تیمورتاش: اولین زن دندانپزشک ایرانی، ما برای درمان آمده ایم

زنان پیشگام ایرانی

 

مادری برای همه


دکتر «بدرالزمان تیمورتاش»، اولین زن دندانپزشک ایرانی و موسس دانشکده پزشکی مشهد، در سال ۱۲۹۰ خورشیدی در روستای «نردین» میامی از توابع سمنان به دنیا آمد. او که به «مادر دندانپزشکی» شهرت دارد، خواهر «عبدالحسین تیمورتاش» و فرزند «کریم دادخان نردینی» است. بدرالزمان تیمورتاش تحصیلات ابتدایی خود را در ایران و در مدرسه ژاندارک به اتمام رساند و سپس برای ادامه تحصیل راهی دانشگاه سوربن فرانسه شد و بعد در سال ۱۲۹۹ برای ادامه تحصیل در رشته دندانپزشکی به بروکسل در بلژیک رفت. رشته دندانپزشکی در ایران در آن روزها هنوز رشته ای نوپا بود و بیماری های دندان و لثه و عفونت های ناشی از این بیماری حتی باعث مرگ و میر به ویژه در نقاط دورافتاده کشور می شدند.

جالب است بدانید که در سال ۱۳۰۰، یعنی مقارن با زمانی که بدری تیمورتاش در بلژیک مشغول تحصیل بود، در تهران تنها سه دندانپزشک وجود داشت. دکتر «فالک کوش میلچارسکی» از لهستان و از تکنسین های فوق العاده پروتز دندانی، دکتر «اتکیناشتومپ» تبعه سوییس و دکتر «هارطیون استپانیان» از ترکیه که البته هر سه از پزشکان مخصوص درباره بودند و کمتر کسی از عامه مردم به آنان دسترسی داشت. بدرالزمان تیمورتاش، بعد از اتمام تحصیلاتش در بلژیک، مصمم شد تا برای خدمت به مردم نیازمند به جمهوری کنگو در افریقا سفر کند، اما پدرش با این تصمیم به سختی مخالفت کرد و او را به ایران بازگرداند. دکتر تیمورتاش بعد از بازگشت به ایران، به مشهد رفت و کار طبابت را در آنجا آغاز کرد.

 

زنان پیشگام ایرانی 

خوب است بدانید که مخالفت پدر با سفر او به کنگو دلایلی بیشتر از علاقه یک پدر به دخترش داشت. زمانی که دکتر تیمورتاش به ایران بازگشت، بنا به گفته دختر خوانده اش دکتر «آذر وکیلی»، همزمان بود با کشته شدن برادرش عبدالحسین تیمورتاش و تبعید خانواده او به کاشمر. بدرالزمان که علاقه بسیار به مادرش داشت، درواقع به خاطر مادر، به ایران بازگشت و همراه با خانواده چهار یا پنج سال را در تبعید گذراند. او همان زمان نذر کرد که اگر از تبعید آزاد شود، با مادرش به مشهد برود و مجاور امام رضا (ع) اتاقی به عنوان مطب به او داده شد. دکتر تیمورتاش در کنار کار در مطب، در دانشکده پزشکی هم تدریس کرد و از همان جا فکر تاسیس مرکزی مستقل برای آموزش دندانپزشکی در مشهد در او شکل گرفت.

 

او که زن مقاوم و سرسختی بود، در نهایت موفق به جلب نظر روسای دانشگاه شد و اولین کلاس های دانشکده دندانپزشکی را در باغ دانشگاه برپا کرد. از آن جا که محل باغ برای تشکیل کلاس ها مناسب نبود، بدرالزمان تیمورتاش برای تامین بودجه لازم برای احداث ساختمان و جلب نظر هیئت امنای دانشگاه در هفته چندین بار به تهران سفر می کرد تا این که بالاخره بودجه لازم تهیه و دانشکده دندانپزشکی مشهد حدود سال ۱۳۳۹ افتتاح شد. شاگردان دکتر تیمورتاش می گویند که چون راه دانشکده از شهر خیلی دور بود، برای رفاه حال دانشجویان در خیابان کوه سنگی مینی بوسی قرار داده بودند که دانشجویان را رایگان به دانشکده می برد و باز می گرداند.

زنان پیشگام ایرانی

 

عموزاده دکتر تیمورتاش، «شهاب تیمورتاش» درباره بدرالزمان می گوید: «بدری به دو اصل بسیار معروف بود؛ یکی این که نخستین بانوی دندانپزشک ایرانی بود و دوم دانشجویان بی بضاعتی که نمی توانستند هزینه تحصیل را بپردازند، کمک می کرد. عشق و علاقه بدری به تحصیل و خدمت به ایران به اندازه ای بود که زمانی که برای تحصیل به اروپا رفت، با وجود محیط متفاوت و فضای باز آن جا، نه جزء گروه های سیاسی شد و نه در جنبش های مدنی، اجتماعی و آزادی خواهانه تازه شکل گرفته در فرانسه و بلژیک عضو شد؛ تنها درس و علم.»
زندگی بدری تیمورتاش، آن اندازه وقت دانشجویان و شاگردانش بود که تصور آن برای بسیاری که او را بانویی از یک خانواده ملاک و معروف می دانستند، بسیار سخت و دشوار است.

 

دکتر تیمورتاش که تمام هدفش پیشبرد علم و به ثمر رساندن جوانان ایران بود، از هیچ کمک مالی ای به شاگردان به ویژه بی بضاعت ها دریغ نمی کرد. او زمان مرگ، هیچ چیز از مال دنیا نداشت؛ نه ملک و نه ذخیره بانکی ای. دخترخوانده اش می گوید: «او زنی بخشنده و دست و دلباز بود و همه دارایی خود را یا می بخشید یا می فروخت تا اول عید به همه عیدی بدهد. با این حال سعی می کرد طوری زندگی کند که هرگز کسی متوجه این نداری او نشود. از ارث پدری هیچ چیز خاصی جز منزلی که در آن زندگی می کرد و در نهایت آن را هم وقف کرد، به او نرسیده بود.» دکتر تیمورتاش هرگز ازدواج نکرد و صاحب فرزندی نشد؛ با وجود این شاگردانش همه او را مادر صدا می زدند و او به این مسئله افتخار می کرد.

دکتر تیمورتاش در سال ۱۳۵۱ پس از دست دادن مادرش، دچار افسردگی و ناراحتی قلبی شد و ناچار تن به جراحی داد، اما با همان حال بیماری در کلاس ها و مطب حاضر می شد و تدریس می کرد. در سال ۱۳۶۸ دوران بازنشستگی او فرا رسید. او که دیگر راه رفتن برایش دشوار شده بود، بیشتر وقتش را در خانه و در کنار دخترخوانده اش می گذراند تا آنکه در مردادماه ۱۳۷۴ دچار سکته مغزی شد و برای دو ماه به کما فرو رفت. در نهایت در ۱۷ مهر ۱۳۷۴ چشم از جهان فرو بست. به پاس خدمات دکتر بدرالزمان تیمورتاش، کتابخانه دانشکده دندانپزشکی دانشگاه مشهد به نام او نامگذاری شده است.

 


فاطمه توانایی: اولین پرستار زن ایران

 

زنان پیشگام ایرانی 

پرستاری از رشت


پرستاری نوین در ایران سابقه ای طولانی ندارد و حرفه ای است که از طریق میسیونرهای مذهبی و پزشکان خارجی به ایران وارد شده است. آموزش پرستاری به ویژه تربیت پرستاران زن، هر چند برای بخش بهداشت و درمان ایران امری واجب بود، اما ورود زنان به این حرفه همراه با مشکلات عدیده ای بود. تا مدت ها بعد از آن که زنان از آزادی هایی مانند تحصیل در مدارس و ورود به دانشگاه برخوردار شده بودند، هنوز باورها و سنت های قدیمی مانعی بود برای انجام بسیاری از کارها و حضور آنان در فعالیت های اجتماعی. از جمله این کارها، حضور زنان در حرفه پرستاری و فعالیت آنان در بیمارستان های مدرنی بود که به تدریج بر تعدادشان افزوده می شود. در آن زمان، «علی اصغرخان حکمت»، وزیر معارف از سوی پهلوی اول مامور رسیدگی به وضعیت پرستاری در بیمارستان ها شد.

 

مدت کوتاهی بعد دکتر «جهانشاه صالح» مامور تشکیل یک مدرسه پرستاری در ایران شد. با وجود این اولین آموزشگاه های پرستاری ایران در سال ۱۲۹۵ در ارومیه به دست میسیونرهای مسیحی تاسیس شده بودند و قبل آن هم در سال ۱۲۷۲ تنها مرکزی که آموزش پرستاری را برای زنان ارائه می کرد، بیمارستان پرزیترین آمریکایی ها در تهران بود، بعد از آن بود که مدارس دیگری در شهرهای رشت، همدان، ارومیه و کرمانشاه آغاز به کار کردند. در سال ۱۳۱۰ در چنین فضایی بود که دختری جوان پا پیش گذاشت و در آموزشگاه پرستاری شهر رشت ثبت نام کرد. «فاطمه توانایی» راهی دشوار را در پیش گرفت و بالاخره در سال ۱۳۱۴ به عنوان اولین پرستار زن از این مدرسه فارغ التحصیل شد.

 

او با وجود تمامی مخالفت ها، اول در بیمارستان دکتر فریم آمریکایی و سپس در بیمارستان پورسینا مشغول به کار شد. این آغاز یک اتفاق بزرگ و تحولی در عرصه پزشکی و درمان در ایران بود. تلاش های انسان هایی مانند فاطمه توانایی، امروز زمینه پیشرفت هرچه بیشتر این رشته را در ایران فراهم کرده است. تدریس پرستاری که روزگاری از یک آموزشگاه کوچک آغاز شد، امروز از جمله رشته های مهم دانشگاهی در مقاطع کارشناسی تا دکتراست.

 


سکینه پری: نخستین جراح زن ایران

 

زنان پیشگام ایرانی 

جراحی از روسیه


دکتر «سکینه پری» حدود ۶۵ سال از دوران زندگی شار را برا طبابت و درمان مردم طرف کرد، اما متاسفانه امروز کمتر کسی درباره او می داند. او سال ۱۲۸۳ در شهر همدان از مادری ارمنی به نام «ریحانه» و پدری مسلمان به نام «نصرالله همدانی» چشم به جهان گشود دوران زندگی او از تولد تا زمانی که برای ادامه تحصیل به شوروی سابق رفت بر ما پوشیده است، اما می دانیم که او در شوروی در رشته پزشکی تحصیل کرد و در سال ۱۳۱۲ در سن سی و یک سالگی تخصص جراحی خود را به دست آورد. دکتر پری، پس از اتمام تحصیل، پنج سال در شوروی ماند و در بیمارستان های این کشور به طبابت پرداخت. در این زمان به دلیل درگذشت مادر و پدرش و تنها ماندن خواهرش به ایران بازگشت.

بازگشت او به ایران مقارن بود با تاسیس دانشگاه تهران. او از موقعیت استفاده کرده با شرکت در آزمون، جواز طبابت خود را دریافت کرد. مدت اقامت او در تهران کوتاه بود، از آن جایی که به زبان ترکی آشنایی داشت، با پیشنهاد شرکت شیلات به شهر «قره سو» در نزدیکی گنبد کاووس رفت و برای ۱۴ سال در این شهر به طبابت و جراحی مشغول شد. او در همین شهر ازدواج کرد، اما ازدواجش دوام نیاورد و بعد از چهار سال از همسرش جدا و راهی بندرگز شد. دکتر سکینه پری در بندرگز مطب خود را افتتاح کرد و تمام زندگی خود را وقف درمان مردم بندرگز، گرگان و نواحی اطراف آن کرد. او تا سن هفتادسالگی به درمان و معالجه بیماران مشغول بود تا آن که در سال ۱۳۷۵ درگذشت و در آرامستان بندرگز به خاک سپرده شد.

 


پروانه وثوق: مادر ترزای ایران

 

 زنان پیشگام ایرانی

عمری در راه کودکان سرطانی

خیابانی در تهران که کودکان سرطانی را به «بیمارستان فوق تخصصی سرطان محک» می رساند، به نام کسی نامگذاری شده است که سال های تلاش کرد تا هیچ خانواده ای ناامید از درمان کودکشان این خیابان را به سمت خانه طی نکنند. «پروانه وثوق»، بخش بزرگی از زندگی اش، برای آسان تر شدن مسیر درمان کودکان سرطانی تلاش کرد. او که متولد اسفندماه ۱۳۱۴ در تفرش است، دکترای عمومی اش را در سال ۱۳۴۲ از دانشکده علوم پزشکی تهران گرفت و دوره های تخصصی و فوق تخصصی اطفال را در دانشگاه های «کمبریج»، «ماساچوست» و «ایلینوی» گذراند. خانم دکتر وثوق دوره تکمیلی فوق تخصصی خون و سرطان کودکان را هم در دانشگاه واشنگتن گذراند. این پزشک ایرانی، سال ۱۳۵۰ و بعد از بازگشت به ایران در «مرکز آموزشی درمانی حضرت علی اصغر (ع)» تهران کارش را شروع کرد.

 

او که از پایه گذاران رشت تخصصی خون و سرطان کودکان در ایران است، بخش هماتولوژی و آنکولوژی (خون شناسی و سرطان شناسی) را در این بیمارستان راه اندازی کرد. پروانه وثوق از ابتدای شروع به کار موسسه محک در سال ۱۳۷۰ هم همکاری داوطالبانه اش را با این موسسه شروع کرد و از آغاز فعالیت بیمارستان فوق تخصصی سرطان کودکان محک در سال ۱۳۸۶ سرپرستی تیم پزشکی این بیمارستان را برعهده داشت. او البته در بیمارستان های مفید و کودکان تهران هم کودکان مبتلا به سرطان را مداوا می کرد.

 زنان پیشگام ایرانی

 

بچه های سرطانی و خانواده هایی که ار سال ۱۳۵۰ تا ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۲ برای درمان مسیرشان به یکی از بیمارستان های تخصصی کودکان افتاده باشد، حتما خاطره ای از پروانه وثوق دارند. زنی که بیش از ۴۰ سال از زندگی اش را برای کودکان سرطانی ایران گذاشت و لقب «مادر کودکان سرطانی»، «فرشته نجات کودکان سرطانی ایران» و «مادر ترزای ایران» را گرفت و برای همیشه در خاطر خیلی از کودکان ایرانی جاودانه شد. او که عضو فرهنگستان علوم پزشکی ایران بود و بیش از ۱۰۰ کتاب و مقاله در زمینه بیماری های خون و سرطان کودکان تالیف کرده بود، ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۲ از دنیا رفت.

 


نصرت الملوک کاشانچی: اولین زن شاغل در پزشکی قانونی ایران

 

زنان پیشگام ایرانی 

همه‌ی فرزندان من


«نصرت الملوک کاشانچی» را به عنوان اولین زنی که در پزشکی قانونی ایران مشغول فعالیت شد و از اولین زنانی که وارد دانشکده پزشکی شدند، می شناسند. دکتر کاشانچی در سال ۱۲۹۳ شمسی در خانواده ای ثروتمند و تراز اول متولد شد. دوران کودکی او مثل دیگر دخترکان نازپرورده سپری شد و براساس سنت خانوادگی، بعد از آن که خرده سوادی ابتدایی پیدا کرد، در سن چهارده سالگی به عقد و ازدواج پسرعمویش درآمد. اما این ازدواج پایان خوشی نداشت و بعد از یک سال به جدایی انجامید و نصرت الملوک با پسر نوزادش خانه همسر را ترک کرد و دیگر تا پایان عمر ازدواج نکرد. او بعد از جدایی، یک بار دیگر به دنبال علم و تحصیل رفت و در سن هجده سالگی جزء اولین زنانی بود که وارد دانشکده پزشکی دانشگاه تهران شد.

 

دکتر کاشانچی بعد از خاتمه تحصیلاتش در دانشگاه تهران، راهی اروپا شد و تا شروع جنگ جهانی دوم در برلین به تحصیل و تحقیق مشغول بود. او در آستانه شروع جنگ به پاریس رفت و تحصیلات تخصصی اش را در رشته مامایی تکمیل کرد و به ایران بازگشت. او در ایران ضمن کار، موفق به دریافت مدرک دکتری در رشته پزشکی زنان شد. از جمله اقدامات مهم و بسیار باارزش دکتر کاشانچی، تاسیس «پلی کلینیک تخصصی زنان و مامایی» در جنوب شهر تهران بود که به صورت رایگان به زنان محروم و آسیب دیده خدمات پزشکی می داد. معاشرت و آشنایی نزدیک با زندگی زنان قشر پایین جامعه، به او این نکته را گوشزد کرد عامل اصلی بیشتر سختی ها و رنج های آن های بی سوادی است؛ پس تصمیم گرفت در کنار درمانگاه، آموزشگاهی برای تدریس به زنان بی سواد دایر کند. او برای آموزش به این زنان، انجمنی از بانوان تحصیل کرده و روشنفکر تشکیل داد که وظیفه آموزگاری را برعهده داشتند.

درمانگاه دکتر کاشانچی که در یکی از ساختمان های پدرش تاسیس شده بود، هرچند کمک های پزشکی خوبی به زنان محروم می کرد، اما زایشگاه مجهزی نبود. پس دکتر کاشانچی برای آن که بتواند هزینه لازم برای تاسیس یک زایشگاه مجهز را هم فراهم کند، دست به کاری شجاعانه زد. او در روزی که عده ای از تجار سرشناس و تزار اول ایران مهمان پدرش بودند، ناگهان وارد مجلس شد و قبل از این که پدر و برادرانش بتوانند او را بیرون کنند، از بیچارگی زنان محروم صحبت کرد. به این ترتیب و برخلاف تصور نصرت الملوک که فکر می کرد پدر و برادرانش مورد توبیخ قرار خواهندگرفت، تجار حاضر در آن مهمانی حاضر شدند خرج تاسیس یک درمانگاه مجهز را تقبل کنند. به این ترتیب دکتر کاشانچی با کمک دوستان دوران تحصیلش در آلمان- که بیشتر مهندس بودند- ساخت درمانگاه را شروع کرد و تجار خیر آن قدر پول جمع کردند که او توانست به جای یک درمانگاه، یک بیمارستان مناسب تاسیس کند؛ بیمارستانی در خیابان ری به نام «بیمارستان بازرگانان».

 

دکتر کاشانچی مدتی پس از افتتاح بیمارستان بازرگانان، با حفظ سمت نظارت و مدیریت بیمارستان بازرگانان، به وزارت دادگستری منتقل شد. بعد از زمان کوتاهی که از خدمت او در دادگستری گذشت، از او خواسته شد تا کار نظارت بر ساخت بیمارستانی برای کارکنان دادگستری را برعهده بگیرد. این بیمارستان اولین بیمارستان دادگستری بود که در طبقات زیرین قسمت غربی کاخ دادگستری در مجاورت خیابان خیام ساخته شد و ریاست آن به دکتر کاشانچی واگذار شد. در همین زمان خدمت در وزارت دادگستری بود که نصرت الملوک کاشانچی به عنوان اولین زن در پزشکی قانونی مشغول کار شد و بخش زنان این مرکز را بنیان گذاشت.

دکتر کاشانچی به غیر از طبابت و فعالیت در پزشکی قانونی، توجه زیادی به انجام کارهای خیر و عام المنفعه از خود نشان می داد. او خرج تحصیل پسران و دختران نیازمند و بااستعداد بسیاری را تامین کرد و برای آنان خانه و امکانات تحصیل فراهم آورد. فرزندان زنانی که مورد حمایت دکتر کاشانچی بودند، توانستند با حمایت های او در مقاطع بالایی تحصیل کنند و به مدارج خوبی دست پیدا کنند. درواقع این بچه ها بخش مهمی از اعضای خانواده دکتر کاشانچی را تشکیل داده بودند. دکتر نصرت الملوک کاشانچی که همواره نام او به عنوان بانویی خیر و پزشکی مردم دوست در اذهان باقی خواهدماند، در نهایت در اردیبهشت سال ۱۳۶۹ از دنیا رفت.


صغرا آزرمی: اولین زن پزشک آسیب شناس ایران


ایستاده در برابر سرطان


در سال ۱۲۹۳ در خانواده ای فرهنگی در کرمانشاه دختری به دنیا آمد که بعدها امیدی شد برای پیشگیری از بروز سرطان در هزاران زن آماده ابتلا به این بیماری. آزرمی از همان دوران نوجوانی به یادگیری زبان علاقه داشت. او بعد از پایان دوره دبیرستان، مدت دو سال در مدرسه آمریکایی مشغول تحصیل و در عین حال تدریس شد و سرانجام دیپلم مدرسه آمریکایی همدان را دریافت کرد و به عنوان دبیر در دبیرستان آمریکایی مشغول به کار شد. آزرمی بعد از اتمام تحصیلاتش در تهران، بار دیگر به همدان برگشت. او بعد از دریافت امتیاز تاسیس دبستانی به نام «اکباتان»، پنج سال این مدرسه را با سبک و روش همان مدارس آمریکایی اداره کرد.

 

ماندن در همدان و اداره مدرسه، آن چیزی نبود که آزرمی دنبالش بود؛ پس یک بار دیگر به تهران آمد و این بار در دوره کالج آمریکایی ثبت نام کرد. دوره چهارساله کالج را سه سال به پایان رساند و از دانشکده پزشکی فیلادلفیا برای ادامه تحصیل بورس گرفت. اما چون موفق به دریافت گذرنامه نشد، ناچار از بورسیه چشم پوشید و برای ادامه تحصیل به دانشکده پزشکی دانشگاه تهران رفت. دکتر آزرمی بعد از اتمام تحصیلاتش در یاران در سال ۱۳۲۶ عازم آمریکا شد و در بیمارستان زنان شهر شیکاگو به طبابت پرداخت. دو سال بعد با مدرک تخصص آسیب شناسی راهی ایران شد و به عنوان پزشک متخصص آسیب شناسی در یکی از سازمان های پزشکی وابسته به دانشگاه تهران مشغول کار شد.

در سال ۱۳۳۴ دکتر آزرمی به دعوت دولت استرالیا، عازم ملبورن شد و با استفاده از این فرصت مطالعاتی در بخش آسیب شناسی «دانشگاه ملبورن» مشغول تحقیق و کسب تجربه شد. او بعدها برای تکمیل دانش و آموخته هایش، راهی بالتیمور در آمریکا شد. دارد «دانشگاه جان هاپکینز» شد و در بخش سلول شناسی این دانشگاه به تحقیق و مطالعه پرداخت. دکتر آزرمی بعد از تکمیل مطالعاتش به ایران برگشت و در «انستیتو تاج» (جمعیت ملی مبارزه با سرطان) به فعالیت پرداخت و به عنوان استادیار دانشکده پزشکی دانشگاه تهران برگزیده شد.

 

دکتر صغرا آزرمی در اواخر دهه ۱۳۴۰، با قبول مسئولیت در پایگاه سیتولوژی «زایشگاه فرح» به  خدمات پزشکی ادامه داد و براساس آماری که زمان خدمتش منتشر شد، موفق شد با آزمایش سلول شناسی روی ۳۰ هزار زن در این پایگاه، تعداد بسیاری از زنان و مادرانی را که در آستانه ابتلا به بیماری سرطان قرار داشتند، شناسایی کند و از خطر مرگ برهاند. دکتر آزرمی با وجود نجات جان هزاران نفر از بیماری سرطان، خودش در سال ۱۳۵۲ بر اثر ابتلا به این بیماری درگذشت.

 


آذر اندامی: اولین تولیدکننده واکسن وبا در ایران

 

زنان پیشگام ایرانی 

نامی در کهکشان ها


«آذر اندامی» سال ۱۳۰۵ در رشت متولد شد. بعد از گرفتن مدرک پایان سال نهم تحصیلات عمومی از دبیرستان فروغ (۱۷ شهریور) رشت، به دانشسرای مقدماتی این شهر رفت. او در سال ۱۳۲۴ از دانشسرا فارغ التحصیل شد و سال ۱۳۲۵ به استخدام وزارت فرهنگ درآمد، اما این پایان راه او در تحصیل علم نبود. او همزمان با کار، موفق شد در سال ۱۳۳۱ با شرکت در کنکور دانشگاه تهران در رشته پزشکی این دانشگاه قبول شود. بعد از این که در سال ۱۳۳۷ موفق شد گواهینامه پزشکی را دریافت کند. بلافاصله وارد دوره تخصصی زنان و زایمان شد و در همان سال هم وارد سازمان حمایت از مادران شد. آذر اندامی بعد از پایان دوره تخصصی زنان و زایمان وارد وزارت بهداری شد و بعد از آن در انستیتو پاستور مشغول کار شد. مدتی بعد بود که بیماری وبا در ایران شیوع پیدا کرد و عده زیادی به خاطر ابتلا به همین بیماری در معرض خطر مرگ قرار گرفتند؛

 

دکتر اندامی در آن روزها با تولید واکسن های مرغوب به کمک بیماران شتافت و بعد از تامین نیاز بیماران داخل کشور، این واکسن را به کشورهای همسایه فرستاد. به خاطر این خدمت بزرگ، دکتر اندامی به معاونت بخش میکروب شناسی و بعد از آن به ریاست بخش وبا و دیفتری انستیتو پاستور منصوب شد و به پاس تلاش های علمی اش، نشان علمی به او اعطا شد. این پزشک ایرانی مدتی بعد با دریافت یک بورس تحصیلی از انستیتو پاستور به پاریس رفت و توانست در سال ۱۳۴۶ در این کشور گواهینامه باکتریولوژی را دریافت کند. او در سال ۱۳۵۳ هم موفق شد دانشنامه تخصصی علوم آزمایشگاهی بالینی را از دانشگاه تهران دریافت کند. آذر اندامی سال ۱۳۵۷ بازنشسته شد، اما کارش را متوقف نکرد. بعد از این که حکم بازنشستگی اش را گرفت، ریاست آزمایشگاه تشخیص طبی «بیمارستان باهر» تهران را برعهده گرفت و مدتی بعد هم در مطب همسرش، در زمینه درمان بیماری های زنان و زایمان مشغول به کار شد.

 

اما یک تومور مغزی به همه این فعالیت ها پایان داد و او در ۲۸ مرداد سال ۱۳۶۳ به دلیل آمبولی ریه درگذشت. سال ۱۹۹۲ (۱۳۷۱)، «اتحادیه بین المللی ستاره شناسی» (IAU) که از سال ۱۹۱۹ (۱۲۹۸) و بعد از نقشه برداری ماهواره اکتشافی ماژلان از سیاره ناهید نقطه های موجود در این سیاره را به نام زنان نامدار جهان نامگذاری می کرد، حفره ای در جنوب سیاره زهره را به نام «آذر اندامی» نامگذاری کرد. شهرداری شهر رشت هم برای بزرگداشت این پزشک ایرانی، بلواری را در رشت به نام او نامگذاری کرد.

 


اقدس غربی و اختر فردوس: اولین زنان داروساز

 

زنان پیشگام ایرانی 

 اقدس غربی


دختران داروساز


همزمان با تاسیس «دانشگاه تهران»، دانشکده داروسازی هم در مجموعه دانشگاهی وابسته به این دانشگاه، تاسیس شد. سه سال بعد از تاسیس دانشکده داروسازی بود که اولین دانشجویان زن وارد این دانشکده شدند. «اقدس غربی» و دخترخاله او «اختر فردوس» دو زن پیشگام در این رشته بودند. اقدس غربی در سال ۱۲۹۷ به دنیا آمد. او بعد از طی تحصیلات متوسطه در مدرسه شمس المدارس، وارد دانشسرای عالی شد و سال ۱۳۱۶ وارد دانشکده داروسازی دانشگاه تهران شد. البته او تنها نبود و دخترخاله اش اختر فردوس هم با او به دانشکده داروسازی راه یافت. به این ترتیب تابوی حضور زنان در این رشته شکسته شد.

«در سال ۱۳۱۶ به زنان هم اجازه تحصیلات عالیه در دانشگاه داده شد و من به توصیه پدرم که داروساز بود، در این رشته به تحصیل پرداختم. من و دخترخاله ام با ۲۵ پسر همشاگردی بودیم و اختر خانم با یکی از همین پسرها به نام دکتر جنیدی ازدواج کرد.» خود دکتر اقدس غربی هم در سال ۱۳۱۷ با احمد رستمی که داروخانه داشت، ازدواج کرد و صاحب سه فرزند شد.

 

مینا ایزدیار: بنیانگذار انجمن تالاسمی ایران

 

زنان پیشگام ایرانی 


مادر بیماران تالاسمی ایران


بعد از مرگش ۱۳۹۲، همکارانش گفتند «دانشگاه تهران فرد بزرگی را از دست داد». دکتر «مینا ایزدیار» که مهرماه ۱۳۲۸ در شهر کرمان به دنیا آمده بود، در سال ۱۳۴۶ با رتبه ۱۳ کشوری در دانشکده پزشکی دانشگاه تهران و با رتبه ۸۰ کشوری در دانشکده پزشکی دانشگاه شیراز قبول شد، اما دانشگاه تهران را برای ادامه تحصیل انتخاب کرد. او از سال ۱۳۶۲ اولین قدم ها را برای تشکیل «انجمن تالاسمی ایران» شروع کرد و در سال ۱۳۶۸ موفق شد این انجمن را به طور رسمی ثبت کند و تا زمانی که در قید حیات بود، ریاست این انجمن را برعهده داشت؛

 

انجمنی که بعد از ۲۸ سال فعالیت، کاری کرده است که حالا ایران تنها کشور در حال توسعه ای باشد که تمام مبتلایان به تالاسمی در آن شناسایی و تحت پوشش انجمن تالاسمی قرار گرفته اند. مینا ایزدیار، رییس سابق انجمن تالاسمی ایران، استاد سابق دانشگاه علوم پزشکی تهران و رییس سابق بخش خون و سرطان مرکز طبی اطفال، ۳۱ خرداد سال ۹۲، بعد از یک سال و نیم مبارزه با بیماری سرطان، در شهر مدیسون ایالت ویسکانسین آمریکا از دنیا رفت.

 


زنان پیشگام ایرانی (۴)


مجله همشهری دانستنیها: چهار زنی که در عرصه های ریاضی، حقوق، محیط زیست و معماری در ایران پیشرو بودند.


زنان تاثیرگذار

 
مریم میرزاخانی: برنده مدال فیلدز ریاضیات

 

زنان پیشگام ایرانی 

دانشمندی که زنده ماند


«مریم میرزاخانی»، دانشمند ایرانی ای است که مسیر پرحادثه و البته پرافتخار زندگی اش او را به نامی آشنا در بین ایرانی ها و علاقه مندان ریاضی در سراسر دنیا تبدیل کرد. میرزاخانی که در تهران متولد شده، یکی از اعضای تیم المپیاد ریاضی ایران در سال های ۱۹۹۴ و ۱۹۹۵ (۱۳۷۳ و ۱۳۷۴) در هنگ کنگ و تورنتو بود. او در هر دوی این المپیادها توانست مدال طلا بگیرد و اولین دختری تبدیل بشود که در المپیاد ریاضی ایران طلا گرفت، به تیم المپیاد ریاضی ایران راه یافت و دو سال پشت سر هم مدال طلای المپیاد جهانی را گرفت. او بعد از کسب این موفقیت ها، برای ادامه تحصیل وارد رشته ریاضی دانشگاه صنعتی شریف شد؛ جایی که یکی از بزرگ ترین و البته غم انگیزترین اتفاقات زندگی اش را پشت سر گذاشت.

اسفند سال ۱۳۷۶ یک تیم از دانشجویان دانشگاه شریف برای شرکت در مسابقات دانشجویی ریاضی به اهواز رفت. تیم دانشجویان شریف در مسیر برگشت خود از اهواز به تهران به درون یک دره، سقوط کرد. فاجعه بزرگی بود که ایرانی ها و به خصوص جامعه ریاضی را عزادار از دست دادن شش دانشجوی خود کرد. مریم میرزاخانی یکی از کسانی بود که از آن حادثه جان سالم به در برد. او بعد از گذر از این اتفاق دردناک و دریافت مدرک کارشناسی، برای ادامه تحصیلاتش به آمریکا رفت و در «دانشگاه هاروارد» دکترای خود را در رشته ریاضیات گرفت و بعد از آن در دانشگاه های «پرینستون» و «استنفورد» به عنوان محقق و استاد فعالیت کرد. سال ۲۰۰۵ (۱۳۸۴) بود که نشریه «پاپیولارساینس» نام او را در فهرست ۱۰ ذهن جوان و برتر علم آمریکا قرار داد.

او در ادامه توانست جایزه دوسالانه «روت لیتل ستر» (Ruth Lyttle Satter) در ریاضیات- جایزه ای که انجمن ریاضیات آمریکا به زنان تاثیرگذار در حوزه ریاضیات اهدا می کند- و جایزه پژوهش برتر سال ۲۰۱۴ (۱۳۹۳) موسسه ریاضیات کلی (The Clay Mathematics CMI; Institute) را به طور مشترک با «پیتر اسکولز» (Peter Schols) دریافت کند. سال ۲۰۱۴ میلادی (۱۳۹۳ شمسی) اما مریم میرزاخانی، در سن سی و هفت سالگی، با دریافت «مدال فیلدز»، معروف ترین و مهم ترین مدال و جایزه جهانی ریاضیات (این جایزه هر چهار سال یک بار به یاد «جان چارلز فیلدز»، ریاضیدان کانادایی به ریاضیدانانی اهدا می شود که کشفی چشمگیر در جامعه ریاضیات داشته اند و هنگام اهدای آن بیش از ۴۰ سال سن نداشته باشند)، توانست عنوان اولین بانوی برنده این جایزه و اولین ایرانی ای را که موفق به دریافت مدال فیلدز شده است، از آن خود کند و برای همیشه نام خود را در تاریخ ریاضیات دنیا و البته در ذهن مردم جهان ثبت کند؛

 

زنان پیشگام ایرانی 

دانشمندی که شاید روزی باورش نمی شد به عنوان یک ریاضیدان جایزه بگیرد؛ او در رویاهای کودکی اش، خود را یک نویسنده می دید. «بچه که بودم دوست داشتم نویسنده شوم. هر داستانی که به دستم می رسید و در واقع هر کتابی که به دستم می رسید، می خواندم. اما قبل از آخرین سال حضورم در دبیرستان هیچ وقت فکر نمی کردم ریاضیدان شوم. برادرم کسی بود که مرا به علم علاقه مند کرد. او هر چیزی که در مدرسه می آموخت برای من تعریف می کرد و فکر می کنم اولین خاطره ای که از ریاضیات دارم این بود که او مطلبی درباره جمع کردن اعداد ۱ تا ۱۰۰ را که در مجله ای خوانده بود، برایم مطرح کرد و این که چگونه گاوس با روشی نوآورانه آن را حل کرده بود. این اولین باری بود که از زیبایی یک راه حل ریاضی به شوق می آمدم و مجذوب آن می شدم.»

 

او به خاطر دستاوردهای برجسته اش در زمینه سیستم های دینامیک ریاضی و هندسه رویه های ریمانی توانست این جایزه را دریافت کند. اما حادثه باز هم این دانشمند جوان را رها نکرد. بهار سال ۱۳۹۶ خبر ناگهانی درگیری او با بیماری سرطان منتشر شد. کسی باورش نمی شد که سرطان بتواند این ذهن زیبای ریاضیات دنیا را از پا دربیاورد. او معادلات سخت و پیچیده ای را از پا درآورده بود و در ذهن همه چهره یک آدم همیشه برنده را داشت؛ اما ین بار این اتفاق نیفتاد. مریم میرزاخانی در ۲۳ تیر سال ۱۳۹۶ در آمریکا درگذشت و همسرش، دخترش آناهیتا، علاقه مندان به او و دنیای ریاضیات را برای همیشه ترک کرد.

 

«مارک تسی لاوینی» (Marc Tessier- Lavigne)، رییس دانشگاه استنفورد، بعد از مرگ مریم میرزاخانی گفت: «مریم زود از میانمان رفت، اما در میان هزاران زنی که می خواهند علم و ریاضیات را دنبال کنند، یاد او باقی خواهدماند. مریم، ریاضیدان نظری برجسته و همچنین شخصیتی متواضع بود که تنها با این امید حاضر به قبول افتخار می شد که شاید الهام بخش دیگران برای قدم گذاشتن در مسیرش باشد. دستاوردهای او چه به عنوان شخصیتی دانشگاهی و چه به عنوان الگو، قابل توجه و ماندگار است.»

 


مه لقا ملاح: مادر محیط زیست ایران

 

زنان پیشگام ایرانی 

به خاطر طبیعت


مادر محیط زیست ایران، امسال تولد صد سالگی اش را جشن گرفت. «مه لقاح ملاح»، فعال محیط زیست ایران و بنیانگذار اولین انجمن مردم نهاد محیط زیستی ایران یعنی «جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست» است. او که در یکی از خانواده های مشهور دوره قاجار به دنیا آمده، به خاطر فعالیت های محیط زیستی اش شناخته شده است. ملاح که در دوران کودکی به خاطر نبود مدرسه دخترانه مجبور شد بخشی از تحصیلاتش را در مدرسه پسرانه ادامه دهد، بعد از گرفتن مدرک دیپلم، در سال ۱۳۲۲ به عنوان کارمند به استخدام دانشکده حقوق دانشگاه تهران درآمد. او در سال ۱۳۲۵ تحصیل در رشته جامعه شناسی این دانشگاه را آغاز کرد و بعد از دریافت مدرک فوق لیسانس، برای گذراندن دوره دکترا به پاریس رفت. او در همان روزها دوره کتابداری را هم در دانشگاه ملی فرانسه گذراند.

 

ملاح سال ۱۳۴۵ به ایران برگشت و به عنوان کتابدار کتابخانه دانشکده هنرهای زیبا شروع به کار کرد و بعد از دو سال، به ریاست کتابخانه «مرکز تحقیقات روان شناسی ایران» منصوب شد؛ همان جایی که مسیر زندگی این فعال محیط زیست ایران را عوض کرد. «من اولین چیزی که در این دنیا دیده ام- قبل از مادر و پدرم- درخت بوده است و آسمان. در جنگل به دنیا آمده ام. تمام کودکی و نوجوانی ام در طبیعت مناطق مختلف ایران سپری شده است. پس چطور می توانم به آن بی توجه باشم؟» اما این علاقه بعد از سال ها و در جریان کدگذاری یک کتاب دوباره از زیر خاک سردرآورد. «آن سال، دو کتاب «Cybernetics» و «Pollution & environment» به دستم رسید. چون مربوط به علوم جدید بودند، خودم شروع  کردم به خواندن و کدگذاری. دیدم واقعا طبیعت دارد نابود می شود. افتادم به مطالعه در مورد آلوده کننده ها.

 

زنان پیشگام ایرانی

بعد رفتم و تحقیق کردم ببینم در دانشگاه تهران، دانشکده یا رشته ای برای این موضوع داریم یا نه. دیدم بله. دانشکده ای هست به اسم «دانشکده محیط». اما دانشکده محیط تنها راجع به کارخانجات بود. یعنی تنها لطمه هایی را که آلودگی کارخانجات به کارگران می رساند، می گفتند.» بعد از آن بود که تازه کار خانم ملاح شروع شد. او اردوهای دانشجویی زیادی در مناطق مختلف ایران برگزار می کرد تا وضعیت آلاینده ها را به استادان دانشکده محیط نشان بدهد. از دل همین فعالیت ها، سازمان محیط زیست ایران شکل گرفت. «سال ۱۳۶۱ بود که با دکتر ابتکار (محمدتقی ابتکار، استاد دانشکده محیط و اولین رییس سازمان محیط زیست در جمهوری اسلامی ایران و پدر معصومه ابتکار) بچه ها را برده بودیم شیراز. یک کارخانه سیمان درست رو به کوه ایجاد کرده بودند. دکتر از آن منطقه تمام شهر را نشان می داد و به خوبی به بچه ها توضیح می داد که چطور می شود تمام این آلودگی هوا را از این منطقه پاک کرد.

 

آن زمان موسسه محیط (سازمان حفاظت از محیط زیست) تشکیل شده بود. اکیپی به سرپرستی دکتر ابتکار آمدند دانشکده روان شناسی و طرحی نوشتیم که وزارت محیط زیست تشکیل شود. ما نامه نگاری های زیادی به دولت کردیم که وزارتخانه ای برای محیط زیست ایجاد کنند، اما معلوم نشد چرا این کار را نکردند و سازمان محیط زیست تاسیس شد. آن زمان بود که کم کم صدای محیط زیست در ایران بلند شد.» مه لقا ملاح سال ۱۳۵۲ فعالیت های مختلفی مثل آموزش و پاکسازی مناطق آلوده به کمک مردم و سخنرانی هایی در دانشگاه ها برای آگاه کردن جامعه دانشگاهی از محیط زیست ایران انجام می داد. اما در نهایت سال ۱۳۷۲ بود که با ثبت یکی از اولین NGOها به نام «جمعیت زنان مبارزه با آلودی محیط زیست» کار رسمی خودش را در حوزه محیط زیست شروع کرد و سال ها به صورت مداوم در این عرصه فعالیت کرد.

 


تاج زمان دانش: اولین زن حقوقدان ایرانی

 

زنان پیشگام ایرانی

تنها در زندان


«تاج زمان دانش» در سال ۱۳۰۵ در تبریز به دنیا آمد، تحصیلات مقدماتی و متوسطه را در مدرسه فرهنگ و دانشسرای مقدماتی این شهر گذراند و در کنار تحصیل، زبان های انگلیسی و فرانسوی را هم یاد گرفت. البته دوره تحصیل او به آسانی پیش نرفت. در دوره دبستان او با بی  مهری مدیران مدرسه اش رو به رو بود و در دوره متوسطه، بعد از اشغال تبریز به دست ارتش شوروی در سال ۱۳۲۰، پدر و مادر تاج زمان با رفتن او به دانشسرا مخالفت کردند، اما او مقاومت کرد و یک سال بعد توانست تحصیلات خود را به پایان برساند. تاج زمان بعد از اتمام دوران تحصیل، به استخدام وزارت فرهنگ درآمد و معلم شد.

همسرش با این که خود از دانشکده حقوق دانشگاه تهران فارغ التحصیل شده بود، اما با ادامه تحصیل او به شدت مخالف بود اما تاج زمان دانش به خاطر علاقه ای که به ادامه تحصیل داشت، از همسرش جدا و با خانواده راهی تهران شد. او در تهران در کلاس های شبانه شرکت کرد و بعد از گرفتن مدرک دیپلم، در کنکور ورودی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران پذیرفته شد. او همزمان با تحصیل، در مدرسه فیروزکوهی تهران تدریس می کرد. بعد از فارغ التحصیلی در رشته حقوق و علوم سیاسی، تاج زمان دانش در سال ۱۳۳۶ به فرانسه رفت و در سال ۱۳۴۱ و بعد از گذراندن پایان نامه اش با عنوان «صلاحیت قاضی اطفال»، دکترای علوم جنایی را از «دانشگاه اکس آن پرووانس» دریافت کرد. دانش در سال ۱۳۴۴ از «دانشگاه نوشاتل» سوییس دکترای حقوق جزا گرفت؛ او اولین زن ایرانی ای بود که موفق به اخذ دکترای حقوق از خارج از کشور شد.

تاج زمان دانش در ایران به عنوان اولین زن وارد دانشگاه پلیس شد و رشته جزاشناسی را تدریس کرد. او بعد از مدتی برای اولین بار توانست بندهای زندان اطفال و نوجوانان را از بزرگسالان جدا کند و اولین کلاس های سوادآموزی و کارگاه های اشتغال را برای زندانی ها تشکیل دهد. در سال ۱۳۴۶ اولین دادگاه اطفال در تهران با پیگیری های او افتتاح شد. تاج زمان کمی بعد به فکر اصلاح آیین نامه زندان ها طبق اصول علمی افتاد و تدوین «آیین نامه جدید زندان ها» را شروع کرد و در سال ۱۳۴۷ این آیین نامه را در ۳۴۸ ماده به اجرا درآورد. او همزمان درس «بزهکاری اطفال» را در دانشکده حقوق دانشگاه تهران تدریس می کرد و کمی بعد هم به سمت مدیر کل حقوق آموزش و پرورش منصوب شد. دانش در سال ۱۳۵۴ برای تدریس، از آموزش و پرورش به دانشگاه تهران منتقل شد.

 

بعد از انقلاب فرهنگی و بازگشایی دانشگاه ها او بار دیگر برای تدریس به دانشگاه دعوت شد و به کار خود ادامه داد و تا زمان بازنشستگی در سال ۱۳۸۱، کتاب ها و مقالات تخصصی زیادی به چاپ رساند. کتاب های «کیفرشناسی»، «دادرسی اطفال در حقوق تطبیقی»، «اصول علم زندان ها»، «اطفال و جوانان بزهکار»، «حقوق زندانیان و علم زندان ها در ایران و فرانسه»، «مجرم کیست؟ جرم شناسی چیست؟»، «معتاد کیست؟ مخدر چیست؟»، «طفل بزهکار کیست؟ روش اصلاح و تربیت او چیست؟» از جمله کتاب های این حقوقدان ایرانی هستند که در سال های قبل و بعد از انقلاب اسلامی چاپ شده اند.
دکتر دانش در سال ۱۳۸۸ از دنیا رفت.

 


نکتار پاپازیان: اولین مهندس معمار زن ایران

 

زنان پیشگام ایرانی 


سنگ بنایی که چیده شد


دهه ۱۳۲۰ برای کشور ما دورانی بسیار تاثیرگذار بود. وقوع جنگ جهانی دوم و اشغال ایران به دست بیگانگان، سقوط پهلوی اول و انتقال قدرت هرچند بسیار چالش برانگیز و پرمخاطره بود، اما از سوی دیگر خمودگی و دل زدگی از سیاست، جامعه را وادار به تکاپو کرده بود و چرخه فعالیت های مردمی جانی تازه گرفته بود. شروع به کار مجدد احزاب، انتشار مجدد نشریات و روزنامه ها و گسترش روابط فرهنگی با کشورهای خارجی از جمله تحولات در این دهه بود. با وجود چنین رخدادهایی، هنوز مسئله تحصیل زنان، به ویژه در سطوح بالا و تصدی مشاغل مهم برای آنان به آسانی امکان پذیر نبود و نیاز به تلاش زیادی داشت. در چنین فضایی بود که نکتار پاپازیان، تحصیلات خود را برای کسب جایگاهی که تا آن زمان به صورت کامل به مردان اختصاص داشت، آغاز کرد.

«پاپازیان» در اراک به دنیا آمد و بعد از پشت سر گذاشتن دوران کودکی، تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در تهران گذراند. بعد از پایان تحصیلات متوسط و گرفتن دیپلم ریاضی به عنوان اولین دختر ایرانی ای که موفق به دریافت این مدرک شده است، زمان تصمیم گیری و انتخاب فرا رسیده بود؛ می بایست مانند خیلی از دختران، به همین میزان از علم و آگاهی بسنده کند یا آرزوی تبدیل شدن به اولین زن معمار ایرانی را عملی کند؟ به نظر نمی آید که تصمیم گیری در این باره برای نکتار کار سختی بوده باشد. او که همیشه در رشته ریاضی و نقاشی ممتاز بود، خوب می دانست چه می خواهد و هدفش چیست.

معماری، نقشه کشی، مصالح شناسی، مهندسی و ساختمان سازی در آن زمان در ایران کارهایی کاملا مردانه بودند، اما نکتار توانست این سد را بشکند و در رشته معماری وارد دانشگاه تهران شود. تلاش برای موفقیت و علاقه و شور او به این رشته، باعث شد تا بعد از دریافت مدرک از دانشگاه تهران و از آن جا که شرایط ادامه تحصیل در این رشته هنوز در ایران مهیا نبود، راهی فرانسه شود. به این ترتیب «دانشگاه بوزار» پاریس پذیرای اولین زن معمار ایرانی شد. تحصیل و کار و تجربه اندوزی او در رشته مهندسی ساختمان و معماری در ۱۰ سال اقامتش در فرانسه، او را به یکی از بهترین نقشه برداران و معماران زمان خود بدل کرد. هر چند فرانسه، گهواره آموزش و تجربه اندوزی او بود، اما زمان بازگشت به وطن فرا رسیده بود و او به همراه همسرش مهندس «آندروف» فرانسوی راهی ایران شد.

 

کمی بعد از بازگشت به ایران، او با مهندس «رضا مقتدر»، معمار برجسته ایرانی آشنا شد؛ آشنایی ای که منجر به تاسیس دفتر «مقتدر- آندروف در سال ۱۳۳۸ شد. موفقیت این دفتر در انجام پروژه های مهم، باعث گسترش و ادغام آن با شرکت «مندا» و تولد شرکتی جدید به نام «مهندسین مشاور مدام» شد. پاپازیان کمی بعد از آغاز به کار شرکت مدام، دفتر دیگری با همکاری مهندس «اوهانجانیان» به نام «مهندسین مشاور آرتک» را هم تاسیس کرد.

حضور شرکت پاپازیان در مجامع بین المللی و سخنرانی ها، نوشته های او درباره معماری و چگونگی پیشبرد این علم در شهرسازی و موفقیت های او در انجام پروژه های مهم، گویای مهارت او در رشته ای است که روزگاری ورود زنان به آن تنها یک آرزو بود. راهی که پاپازیان و دیگر زنان پیشرو باز کردند و امروز به وسیله هزاران زن و دختر ایرانی ادامه داده می شود. بعضی از مهم ترین پروژه هایی که مهندس نکتار پاپازیان در آن شرکت داشته است، پروژه ساخت «دانشگاه جندی شاپور» اهواز، بخش هایی از «دانشگاه تبریز»، طرح جامع تبریز، گمرک آستارا، «دبیرستان جامع دانشگاه بوعلی» همدان و «انستیتو مربیان حرفه ای» کرج است.


خصوصیاتی که زنان را در رهبری، موفق‌تر از مردان می‌کند


وب سایت یوکن: همواره بر سر برتری زنان و مردان بحث‌هایی وجود داشته است. مدافعان حقوق زنان می گویند زنان در برخی امور خصوصاً در توانایی‌های مدیریتی دست کم گرفته شده‌اند. تحقیقات نشان می دهد زنان در وظایف رهبری نه تنها ضعیف‌تر از مردان نیستند، بلکه توانایی بیشتری هم دارند. تبعیض‌ها خصوصاً تبعیض‌های اجتماعی علیه زنان سبب نادیده گرفته شدن توانایی‌های رهبری زنان در عرصه‌های مختلف و محرومیت آن‌ها از تساوی حقوق اجتماعی شده است.

 

در برخی سازمان‌ها با این که زنان به اندازه‌ی مردان و با تعهد و پایبندی بالا کار می کنند، حقوق کمتری نسبت به کارمندان مرد دارند. هر چند هنوز از تمام توانایی مدیریتی زنان استفاده نشده، اما زنان توانایی‌های فوق‌العاده‌ای دارند که ثابت می کند آن‌ها نه تنها در نقش مدیریت و رهبری از مردان ضعیف‌تر نیستند، بلکه تواناتر هم هستند. در ادامه‌ی مقاله، به توانایی‌های زنان اشاره می کنیم و به شما می گوییم چرا زنان در رهبری بهتر از مردان هستند؟

خصوصیاتی که زنان را در رهبری موفق‌تر از مردان می کند 

زنان کارآمدی بیشتری دارند

از سال‌های گذشته، مدیریت امور داخلی خانه برعهده ی زنان بوده است. به همین خاطر زنان به خوبی می دانند چطور مخارج را با بودجه‌ی محدود مدیریت کنند و حتی پس انداز هم داشته باشند. در برخی موارد که زنان در شغل‌های مدیریتی فعالیت داشته‌اند شاهد توانایی بالای آن‌ها در مدیریت و تخصیص منابع مالی بوده‌ایم. بیشتر زنان وظایف روزانه خود را لیست می کنند و در برنامه ریزی و زمان بندی کارها حرفه‌ای‌ترند؛ اما مردان منتظر می مانند تا همان لحظه برای هر مشکل، راه حلی پیدا کنند و اغلب هم نتیجه‌ی مطلوب را نمی گیرند.

 

در واقع، زنان دارای ویژگی‌های خاصی هستند که سبب می‌شود از دید کارمندان و همکارانشان مدیران تواناتری در مقایسه با مردان به نظر برسند. دلیل این قضیه آن است که زنان ملاحظه‌ی بیشتری در رفتار با کارمندان دارند و همیشه در تلاش‌اند خود را همگام با دیگر کارمندان بالا بکشند.

زنان می‌دانند چطور انگیزه بخش باشند

انگیزه دادن به دیگران از ویژگی‌های خوبی است که تنها در برخی افراد دیده می شود. زنان انگیزش دهندگان مورد قبولی هستند. آن‌ها به خاطر حس کنجکاوی و کارآگاهی خود می دانند چه رفتاری باعث انگیزه بخشی یا برعکس ترس و تردید طرف مقابل می شود. پس بهتر از مردان به دیگران انگیزه می دهند و به راحتی می توانند برای تشویق آن‌ها راه حل پیدا کنند.

زنان توانایی بیشتری در مواجهه با احساساتشان دارند، در حالی که مردان در این مورد ناتوان‌ترند. علاوه بر آن، زنان به آسانی می توانند در زمانی که انگیزه‌ی کارمندان برای دنبال کردن پروژه کم می شود، به آن‌ها روحیه و اعتماد به نفس دهند و تجسم دل‌نشینی از انجام پروژه در ذهن کارمندان به وجود آورند. تحقیقات نشان می‌دهد کارمندانی که تحت مدیریت زنان هستند، وظایف خود را با تعهد و پایبندی بیشتری انجام می دهند.

زنان حس همکاری و مشارکت فوق‌العاده‌ای دارند

زنان به طور ذاتی می توانند همه را دور خود جمع کنند و در این راستا، در همکاری و مشارکت با دیگران توانایی بیشتری دارند. داشتن چند نقش هم‌زمان از خصوصیات خاص زنان است که به آن‌ها کمک می کند همیشه برای شاد کردن کارمندان و همکاران خود راه حلی پیدا کنند. شاد بودن باعث افزایش روحیه و مسئولیت پذیری کارمندان می شود و لازم است مدیران زن را برای این خصوصیت ستایش کرد.

مردان در رهبری و مدیریت دیگران از خصوصیات مردان آلفا استفاده می کنند که بی‌فایده هم نیست، اما در توانایی انجام کارهای گروهی چندان به درد نمی خورد. این در حالی است که برای پیشرفت در هر کسب و کار ی باید کار گروهی انجام داد. زنان تمایل زیادی به انجام کارهای گروهی و اشتراک گذاری ایده‌ها و نظرات خود دارند. آن‌ها وقتی کاری را به صورت تیمی انجام می دهند، تمام تلاش خود را به کار می گیرند تا راه حلی پیدا کنند که به نفع تمام اعضای گروه باشد.

خصوصیاتی که زنان را در رهبری موفق‌تر از مردان می کند 

 

زنان مسیر موفقیت را می شناسند

 

زنان به خوبی می دانند چطور می توان با وجود موانع و چالش‌ها به موفقیت رسید. آن‌ها به عنوان یک زن با انواع تبعیض‌ها مواجه شده‌اند، اما همیشه پای خواسته‌های خود ایستاده و در بیشتر عرصه‌ها با وجود محدودیت‌هایی که وجود داشته است، به موفقیت رسیده‌اند. مردان با این حس بیگانه هستند و نمی توانند درک کنند نادیده گرفته شدن از همان دوران کودکی چه احساسی دارد؛ اما دختران و زنان در تمام مقاطع زندگی خود با انواع تبعیض جنسیتی مواجه شده‌اند. زنان زیادی تلاش می کنند با وجود موانعی که بر سر راه موفقیتشان وجود دارد، بالاخره راهی پیدا کنند و اهداف خود را به تحقق برسانند.

زنان اخلاق کسب و کار را رعایت می کنند

 

زنان بیشتر از مردان به اخلاق کسب و کار پایبند هستند. در بیشتر مواقع مردان اخلاقیات را تنها به حوزه‌ی کسب و کار محدود می کنند، اما زنان این اخلاق مداری را فراتر از حوزه‌ی کسب و کار می برند و همیشه در تلاش‌اند حقوق دیگران را با نهایت انصاف و عدالت رعایت کنند. دلیل اصلی این است که زنان وقتی مرتکب اشتباه کوچکی می شوند تا مدت‌ها احساس گناه دارند. به دلیل این که در هر شرکتی به رفتار اخلاق مدارانه بیشتر توجه می شود، زنان شانس بیشتری برای مدیریت و رهبری دارند. علاوه بر آن، زنان در مقابل کاری که انجام می دهند، بیشتر مسئولیت پذیرند و این به موفقیت آن‌ها کمک می کند.

زنان صبر بیشتری دارند

 

زنان در مقایسه با مردان بسیار صبورترند. آن‌ها در بیشتر مواقع با حوصله و بررسی تصمیم می گیرند. زنان به خوبی می دانند تصمیمات شتاب زده کمکی به پیشرفتشان نخواهد کرد. پس وقتی بخواهند تصمیم کاری بگیرند، برای تصمیمات خود وقت می گذارند و تمام جوانب را پیش از نتیجه گیری نهایی تحلیل می کنند. زنان در کنترل استرس نسبت به مردان توانایی بیشتری دارند. حتماً می دانید استرس تأثیر منفی روی قدرت تصمیم گیری دارد و تصمیمات توأم با استرس باعث می شود از موفقیت دور شویم.

زنان از مهارت‌های ارتباطی بالایی برخوردارند

 

شاید زنان را پرحرف بدانیم، اما این تفکر رایج اشتباه است زیرا آن‌ها هر حرفی که به ذهنشان برسد را به سرعت بیان نمی کنند. زنان با معنا صحبت می کنند، زیرا توانایی فوق‌العاده‌ای در تفکر منطقی درباره‌ی موضوعات مختلف دارند و همیشه می‌خواهند هر مسئله‌ای را به طور عمقی تجزیه و تحلیل کنند. زنان در ارتباطات خود می توانند طرف مقابل را با زیرکی به انجام معاملات کاری قانع کنند. آن‌ها ابتدا درباره‌ی کارهایی که قصد انجامشان را دارند، حرف می زنند و سپس حرف‌های خود را به اثبات می رسانند؛

 

اما مردان عمل را بر حرف ترجیح می دهند. پس زنان می توانند با مهارت‌های ارتباطی خود در مدیریت موفق‌تر باشند. هر چه در مهارت‌های ارتباطی توانایی بیشتری داشته باشید، اطلاعات را به طور کارآمدتری انتقال خواهید داد و این همان ویژگی‌ای است که برای مدیریت و رهبری هر کسب و کاری لازم است. علاوه بر آن، مهارت‌های ارتباطی در تقویت و حفظ ارتباطات شخصی و کاری مؤثر هستند.

 خصوصیاتی که زنان را در رهبری موفق‌تر از مردان می کند

زنان به دنبال رشد فردی هستند

وقتی زنی مدیریت یک سازمان را برعهده دارد، از دیدن رشد فردی تمام اعضای گروهش احساس غرور کرده و همواره کارمندان خود را به پیشرفت در زندگی حرفه‌ای و شخصی تشویق می کند. این همان خصوصیتی است که هر رهبر موفقی به آن نیاز دارد تا کارمندان بتوانند ارتباط مؤثرتری با او برقرار کنند. زنان به دلیل بهره‌مندی از مهارت‌های ارتباطی ذاتی، احساس همدلی و هوش هیجان، رهبران بهتری نسبت به مردان هستند. زنان می‌توانند با دیدگاه‌های منحصر به فرد خود درباره مسائل مختلف به راه حل‌هایی برسند که در نهایت به نفع تمام اعضای گروه خواهد بود.

زنان شنونده‌ی خوبی هستند

اغلب زنان با دقت و حوصله به حرف‌های دیگران گوش می دهند و به این درک رسیده‌اند که چرا خداوند دو گوش و یک دهان به انسان داده است. خیلی از زنان وقتی کسی برایشان حرف می زند، تمام حواسشان را به طرف مقابل می دهند. در واقع، زنان دوست دارند درد دل دیگران را بشنوند و در صورت نیاز در کنارشان باشند. شنونده‌ی خوب بودن یکی از خصوصیات اصلی رهبران موفق است. رهبران زن به دلیل شنونده‌ی خوب بودن قادرند با مشتریان و کارمندان ارتباط بهتری برقرار کنند.

زنان رفتار حمایتی بهتری دارند

زنان نه تنها همیشه در دسترس هستند، بلکه ذهن و دل بازی هم دارند. روانشناسان می‌گویند زنان به دلیل غریزه‌ی مادری و میل به تأمین نیازهای خانواده رفتار بهتر و پذیراتری دارند. این رافت و شفقت ذاتی سبب می شود زنان بدون توجه به جایگاه شغلی‌شان، تمایل بیشتری به حمایت کارمندان و همکاران در سطوح مختلف سازمانی داشته باشند.

زنان با وجود تمام توانایی‌هایی که گفته شد، هنوز به طور قابل توجهی در شغل‌های مدیریتی حضور ندارند. در واقع، زنان برای این که بتوانند از فرصت‌های پیشرفت شغلی بهره‌مند شوند، مسیر طولانی در پیش دارند و باید تلاش کنند دیدگاه منفی و سنتی خیلی‌ها را در مورد توانایی‌هایشان تغییر دهند. با این وجود، زنان زیادی هستند که در شغل‌های مدیریتی موفق بوده و شهرت موفقیتشان توانسته دیدگاه عده‌ی کمی را درباره توانایی‌ها و ظرفیت‌های آن‌ها تغییر دهد.

منبع: sheknows